عصر کرد - سنندج- تالاب بین‌المللی زریبار با میزبانی بیش از ۱۵۰ گونه پرنده و شناسایی بیش از ۱۳ هزار قطعه پرنده مهاجر در ۱۴ سایت آبی کردستان، از ظرفیت‌های مهم زیستی استان به شمار می‌رود.
خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: صدای پرندگان در تالاب‌ها و پهنه‌های آبی، تنها جلوه‌ای از زیبایی طبیعت نیست؛ نشانه‌ای از پویایی زیستگاهی است که حیات گونه‌های مختلف به سلامت آن وابسته است.
تالاب بین‌المللی زریبار در کردستان، با تنوع قابل توجه پرندگان، یکی از جلوه‌های ارزشمند این سرمایه طبیعی است؛ اما تخریب زیستگاه‌ها، تغییرات اقلیمی، خشکیدگی تالاب‌ها و شکار غیرمجاز، حفاظت از این ظرفیت را به ضرورتی جدی تبدیل کرده است.
هم‌زمان با روز جهانی پرندگان مهاجر، اهمیت حفاظت از مسیرهای مهاجرتی و زیستگاه‌های آبی بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است؛ موضوعی که در کنار اقدامات دستگاه‌های مسئول، به افزایش آگاهی عمومی و مشارکت شهروندان نیاز دارد. ثبت مشاهدات پرندگان، مراقبت از زیستگاه‌ها و پرهیز از رفتارهای آسیب‌زا می‌تواند مردم را به بخشی از فرایند حفاظت از طبیعت تبدیل کند.
زریبار؛ میزبان بیشترین تنوع پرندگان در میان سایت‌های آبی کردستان
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست کردستان، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت روز جهانی پرندگان مهاجر اظهار کرد: حفاظت از این گونه‌ها تنها با برنامه‌های دولتی امکان‌پذیر نیست و همراهی مردم و جوامع محلی در صیانت از زیستگاه‌های طبیعی ضرورت دارد.
فرزاد زندی با اشاره به نتایج پایش پرندگان مهاجر در استان افزود: در سرشماری سال گذشته، ۱۴ سایت آبی کردستان مورد بررسی قرار گرفت و در مجموع بیش از ۱۳ هزار قطعه پرنده مهاجر در این مناطق شناسایی شد.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست کردستان با بیان اینکه تالاب بین‌المللی زریبار از مهم‌ترین زیستگاه‌های پرندگان در استان است، گفت: این تالاب با میزبانی بیش از ۱۵۰ گونه مختلف، بالاترین تنوع پرندگان را به خود اختصاص داده است.
وی بیان کرد: زریبار به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های طبیعی کردستان، علاوه بر ارزش‌های زیست‌محیطی، اهمیت ویژه‌ای در حفظ تنوع زیستی منطقه دارد. حضور گونه‌های مختلف پرندگان در این تالاب، ضرورت توجه به شرایط زیستگاهی و کاهش عوامل تهدیدکننده حیات‌وحش را برجسته می‌کند.
حفاظت از پرندگان مهاجر بدون مشارکت مردم ممکن نیست
زندی در پاسخ به پرسش خبرنگار مهر درباره نقش مردم در حفاظت از پرندگان مهاجر و زیستگاه‌های آبی بیان کرد: مشارکت آگاهانه شهروندان و جوامع محلی می‌تواند در کنار برنامه‌های تخصصی، به حفاظت بهتر از طبیعت کمک کند.
وی ثبت مشاهدات پرندگان از سوی شهروندان را یکی از زمینه‌های مشارکت عمومی دانست و افزود: این مشاهدات می‌تواند داده‌های ارزشمندی برای مدیریت و پایش مسیرهای مهاجرتی پرندگان فراهم کند.
به گفته مدیرکل حفاظت محیط‌زیست کردستان، همراهی مردم زمانی اثربخش خواهد بود که با شناخت ارزش‌های طبیعی و رعایت اصول حفاظت از حیات‌وحش همراه شود مشاهده پرندگان و ثبت اطلاعات مربوط به حضور آنها، در صورت انجام آگاهانه و بدون ایجاد مزاحمت برای گونه‌ها، می‌تواند به شناخت بهتر وضعیت پرندگان در زیستگاه‌های مختلف کمک کند.
وی تصریح کرد: این مشارکت همچنین زمینه ارتباط بیشتر جوامع محلی با برنامه‌های محیط‌زیستی را فراهم می‌کند؛ چراکه حفاظت از تالاب‌ها و زیستگاه‌های طبیعی تنها به اقدامات اداری و کارشناسی محدود نیست و رفتار روزمره مردم نیز در حفظ یا تخریب این سرمایه‌ها تأثیرگذار است.
تخریب زیستگاه و خشکیدگی تالاب‌ها؛ تهدیدی برای پرندگان مهاجر
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست کردستان تخریب زیستگاه‌ها، تغییرات اقلیمی، خشکیدگی تالاب‌ها و شکار غیرمجاز را از مهم‌ترین تهدیدهای پیش روی پرندگان مهاجر عنوان کرد و با تأکید بر ضرورت توجه به این چالش‌ها اظهار کرد: حفاظت از زیستگاه‌ها و جلوگیری از آسیب به طبیعت، برای تداوم حضور پرندگان و حفظ تنوع زیستی اهمیت دارد.
زندی بیان کرد: تغییر شرایط زیستگاهی می‌تواند دسترسی پرندگان به منابع غذایی و مکان‌های مناسب برای استراحت و ادامه مسیر مهاجرت را تحت تأثیر قرار دهد از سوی دیگر، خشکیدگی تالاب‌ها و کاهش کیفیت زیستگاه‌های آبی، ظرفیت این مناطق برای میزبانی از گونه‌های مختلف را کاهش می‌دهد.
وی تصریح کرد: شکار غیرمجاز نیز از جمله عواملی است که مستقیماً حیات پرندگان را تهدید می‌کند. مقابله با این آسیب‌ها، در کنار نظارت و اقدامات حفاظتی، به آگاهی عمومی و همکاری شهروندان نیاز دارد؛ به‌ویژه در مناطقی که زیستگاه‌های طبیعی با زندگی و فعالیت جوامع محلی پیوند خورده‌اند.
هر پرنده مهم است، هر مشاهده ارزشمند است
زندی با اشاره به شعار امسال روز جهانی پرندگان مهاجر با عنوان «هر پرنده مهم است، هر مشاهده ارزشمند است»، این پیام را یادآور مسئولیت همگانی در قبال طبیعت دانست و گفت: باید با پاسداری از محیط‌زیست، از خالی‌شدن آسمان از آواز و پرواز این گونه‌های ارزشمند جلوگیری کنیم.
وی ادامه داد: این شعار بر اهمیت حفاظت از تک‌تک گونه‌ها و همچنین ارزش اطلاعاتی که از مشاهده پرندگان به دست می‌آید، تأکید دارد ثبت مشاهدات شهروندان، در کنار پایش‌های تخصصی، می‌تواند به تکمیل داده‌های مربوط به پراکنش و حضور پرندگان در زیستگاه‌های مختلف کمک کند.
به گفته زندی، روز جهانی پرندگان مهاجر نخستین بار در سال ۲۰۰۶ با ابتکار کنوانسیون گونه‌های مهاجر و توافقنامه حفاظت از پرندگان آبزی مهاجر آفریقا و اوراسیا نام‌گذاری شد این مناسبت بین‌المللی با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره ضرورت حفاظت از مسیرهای پروازی و زیستگاه‌های حساس پرندگان برگزار می‌شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست کردستان ادامه داد: کاهش تهدیدهایی مانند آلودگی، تخریب زیستگاه‌ها و تغییرات اقلیمی، از محورهای مهم این تلاش جهانی است؛ موضوعی که در مناطق دارای تالاب‌ها و منابع آبی ارزشمند، از جمله کردستان، اهمیت ویژه‌ای دارد.
صیانت از زریبار مسئولیتی فراتر از دستگاه‌های اجرایی
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست کردستان در پایان با دعوت از دوستداران طبیعت برای مشارکت در حفاظت از مناطق حفاظت‌شده خاطرنشان کرد: حفاظت از این میراث طبیعی مشترک، ضامن سلامت اکوسیستم‌های استان و تعادل زیستی منطقه است.
آمار شناسایی بیش از ۱۳ هزار قطعه پرنده مهاجر در ۱۴ سایت آبی کردستان و تنوع بیش از ۱۵۰ گونه پرنده در تالاب بین‌المللی زریبار، بخشی از اهمیت زیستگاه‌های آبی استان را نشان می‌دهد. حفظ این ظرفیت، مستلزم توجه مستمر به وضعیت تالاب‌ها، کاهش تهدیدهای انسانی و تقویت فرهنگ حفاظت از طبیعت است.
در این مسیر، آگاهی‌رسانی و مشارکت جوامع محلی می‌تواند مکمل اقدامات تخصصی باشد؛ از ثبت مشاهدات پرندگان تا رعایت ضوابط حفاظتی و خودداری از رفتارهایی که آرامش حیات‌وحش را برهم می‌زند. حفاظت از زریبار و دیگر زیستگاه‌های آبی کردستان، در نهایت به معنای صیانت از بخشی از میراث طبیعی استان و حفظ امکان بهره‌مندی نسل‌های آینده از این تنوع زیستی ارزشمند است.