عصر کرد - ایرنا / عملیات احیای زیستگاه گونه شاخص و حمایت‌شده قوچ و میش ارمنی با آغاز بتن‌ریزی فونداسیون پست حفاظتی شیرین‌سو در دشت قیزل پناهگاه حیات‌وحش کیامکی کلید خورد.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان جلفا اعلام کرد: این پایگاه پایش زیست‌محیطی در ارتفاع یک‌هزار و ۱۸۰ متری از سطح دریا و در مجاورت ضلع جنوبی پارک ملی کنتال، با مشارکت فعال همیاران طبیعت، جوامع محلی و محیط‌بانان وارد مرحله اجرایی شده است.
«علیرضا قوجایی» هدف اصلی از اجرای این سازه را ایجاد زیرساخت‌های بنیادین برای طرح ملی احیای گونه‌های بومی دانست و افزود: ارتقای ضریب امنیت منطقه، جلوگیری از تخریب زیستگاه و فراهم‌سازی شرایط مطلوب برای تکثیر طبیعی و بازگشت پایدار جمعیت قوچ و میش ارمنی از اولویت‌های این اقدام حفاظتی است.
وی با تأکید بر جایگاه ویژه مشارکت مردمی در تحقق برنامه‌های سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: احداث این پست حفاظتی محصول هم‌افزایی موثر میان دوستداران حیات‌وحش و کادر اجرایی محیط زیست است و این مدل مشارکتی تضمین‌کننده صیانت درازمدت از تنوع زیستی منطقه خواهد بود.
قوجایی با تبیین ویژگی‌های اکولوژیک محدوده اجرای طرح خاطرنشان کرد: دشت قیزل به عنوان یکی از بوم‌سازگان‌های حساس منطقه، علاوه بر قوچ و میش ارمنی، زیستگاه گونه‌هایی همچون باقرقره شکم‌سیاه به شمار می‌رود، اما در سنوات گذشته برنامه مراقبتی و استقرار مستمری در این پهنه وجود نداشت.
وی یادآور شد: با استقرار کامل پست حفاظتی شیرین‌سو، پایش شبانه‌روزی مأموران یگان حفاظت آغاز می‌شود که این امر ضمن مسدود کردن مسیرهای تردد شکارچیان غیرمجاز و متخلفان، بستر امن لازم را برای پیاده‌سازی فازهای بعدی احیای این زیستگاه فراهم خواهد کرد.
پناهگاه حیات‌وحش کیامکی با مساحتی افزون بر ۹۶ هزار هکتار در حوزه استحفاظی شهرستان جلفا، واقع در شمال غربی استان آذربایجان شرقی و نوار مرزی رودخانه ارس قرار دارد. این پهنه زیستی از سال ۱۳۵۲ ابتدا به عنوان منطقه حفاظت‌شده و سپس در سال ۱۳۵۴ به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فرد بوم‌شناختی، شیب‌های تند صخره‌ای و پوشش گیاهی غنی، به پناهگاه حیات‌وحش ارتقا یافت.
اختلاف ارتفاع قابل‌توجه در این منطقه—از حدود ۷۰۰ متر در حاشیه بستر رودخانه ارس تا بیش از ۳ هزار و ۳۰۰ متر در قله کمچی (کیامکی دغ)—موجب شکل‌گیری خرداقلیم‌های متنوع و تنوع زیستی شاخصی شده است که پناهگاه کیامکی را در مجاورت «پارک ملی کنتال»، به یکی از حساس‌ترین ذخیره‌گاه‌های ژنتیکی و کریدورهای زیستی شمال‌غرب کشور و حوزه قفقاز تبدیل می‌کند.
این زیستگاه مأمن اصلی گونه‌های ارزشمند و حمایت‌شده‌ای از جمله قوچ و میش ارمنی (Ovis gmelini gmelini)، کل و بز، پلنگ ایرانی، سیاه‌گوش، گربه وحشی، خرس قهوه‌ای و پرندگان نادری چون سیاه‌خروس قفقازی، عقاب طلایی، دال، هما و باقرقره شکم‌سیاه است.
قوچ و میش ارمنی به عنوان نماد حیات‌وحش استان آذربایجان شرقی و از رده‌بندی‌های بااهمیت سازمان بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، در دامنه‌های تپه‌ماهوری و مراتع کوهپایه‌ای منطقه نظیر دشت قیزل زیست می‌کند.
طی سالیان اخیر عواملی نظیر خشکسالی‌های متوالی، تخریب پوشش گیاهی، تداخل چرای دام و تهدید ناشی از دست‌اندازی شکارچیان غیرمجاز، نوساناتی در تراکم جمعیتی این گونه ایجاد کرده بود؛ از این‌رو استقرار پایگاه‌های پایش ثابت نظیر پست حفاظتی «شیرین‌سو»، بخشی از راهبرد بستن گلوگاه‌های تهدید و احیای پایدار گله‌های این گونه اصیل در زیستگاه طبیعی خود محسوب می‌شود.