عصر کرد - ورزش 3 /در این پرونده نگاهی میاندازیم به بزرگترین رسواییهای داوری در انگلیس. آیا داوران انگلیسی شایستگی قضاوت در بهترین لیگ دنیا را دارند؟
گل ارلینگ هالند در جریان دربی اخیر منچستر بار دیگر پرونده جنجالی اشتباهات داوری در لیگ برتر انگلیس را به صدر اخبار کشانده است. در این مسابقه فناوری کمکداور ویدیویی گل برتری منچسترسیتی را تایید کرد اما چند ساعت بعد، کمیته داوران رسما پذیرفت که در ارزیابی اثرگذاری انزو فرناندز در موقعیت آفساید خطایی بزرگ رخ داده است.
پس از پایان بازی، نهاد داوری انگلیس تایید کرد که داور اتاق ویایآر باید حضور انزو فرناندز را به شکل دیگری ارزیابی میکرد و از مایکل اولیور میخواست تا صحنه را روی مانیتور کنار زمین بازبینی کند؛ اعترافی تکراری به اشتباه داوری که طبق معمول پس از پایان بازی و تعیین سرنوشت امتیازات از راه رسید. این اشتباه به زنجیرهای از شاهکارهای عجیب داوران انگلیسی در سالهای اخیر اضافه شد و نگاهها را به گذشته برگرداند.
هالند دوباره پرونده را باز کرد
صحنه دربی منچستر فصلی تازه به این سریال ملودرام افزود. در نبرد دیروز منچستریونایتد و منچسترسیتی، هالند در دقیقه ۶۰ تکگل مسابقه را در شرایطی به ثمر رساند که کمکداور در ابتدا پرچمش را به نشانه آفساید بالا برده بود. بررسیها نشان داد هالند به لطف پای کشیده شده پاتریک دورگو در موقعیت آنساید قرار داشته است، اما جنجال اصلی نه سر موقعیت هالند، بلکه بر سر انزو فرناندز بود؛ بازیکنی که در موقعیت آشکار آفساید قرار داشت و برای ضربه زدن به توپ شیرجه رفت اما با آن تماسی پیدا نکرد. داور ویدیویی مدعی شد چون تماسی رخ نداده دخالتی در کار نبوده، اما کمیته داوران بعدا تایید کرد که سنجش اثرگذاری بازیکن کاملا اشتباه بوده و داور وسط باید صحنه را بازبینی میکرد.
ماجرای پنالتی گمشده رودری
پیش از آنکه ویایآر وارد پرحاشیهترین سالهای خود شود، در فصل ۲۰۲۱-۲۰۲۲ و در دیدار اورتون و منچسترسیتی صحنهای باورنکردنی اتفاق افتاد. داور خطای هند آشکار رودری در محوطه جریمه سیتی را پنالتی نگرفت و اتاق ویایآر هیچ دخالتی نکرد.
پس از بازی، مایک رایلی رئیس وقت کمیته داوران رسما از باشگاه اورتون عذرخواهی کرد و پذیرفت که تصمیم اشتباه بوده است. این صحنه نقشی تاریخی در تعیین سرنوشت قهرمانی داشت؛ چرا که اورتون برای بقا میجنگید و سیتی در نبردی شانه به شانه با لیورپول، در نهایت تنها با اختلاف یک امتیاز قهرمان شد تا آن خطای نادیده گرفته شده جام را مستقیما به اتحاد بفرستد.
فصل ۲۰۲۲-۲۰۲۳، سال اشتباهات بزرگ
فصل ۲۰۲۲-۲۰۲۳ کلکسیونی از تصمیمات بحثبرانگیز بود که اوج آن را در دیدار آرسنال و برنتفورد دیدیم. ایوان تونی گل تساوی برنتفورد را در شرایطی زد که کریستین نورگارد در موقعیت آفساید بود، اما لی میسون، داور ویایآر، حتی زحمت کشیدن خطوط آفساید را به خودش نداد و صحنه را چک نکرد. کمیته داوران به اشتباه فاحش خود اعتراف و از آرسنال که در کورس قهرمانی بود عذرخواهی کرد.
در همان فصل، در مسابقه برایتون و کریستال پالاس گل پرویس استوپینیان به اشتباه آفساید اعلام شد؛ چرا که بررسیها نشان داد خط آفساید روی مدافع اشتباهی رسم شده بود. همچنین گل جنجالی برونو فرناندز به منچسترسیتی هم سر و صدای زیادی کرد؛ مارکوس رشفورد در موقعیت آشکار آفساید در مسیر مستقیم توپ قرار گرفت اما داوران تشخیص دادند او دخالتی در بازی نداشته است. طبق ارزیابیهای پایان فصل، ۳۸ خطای مستقیم و اثرگذار توسط ویایآر ثبت شد تا یکی از تاریکترین سالهای داوری رقم بخورد.
گل دیاز و فاجعههای باورنکردنی
فصل ۲۰۲۳-۲۰۲۴ شاهد یکی از تاریخیترین رسواییهای تکنولوژی در فوتبال جهان بود. در جریان مسابقه لیورپول و تاتنهام، لوئیس دیاز گلی به ثمر رساند که کمکداور به اشتباه آن را آفساید گرفت. بازپخش نشان داد دیاز کاملا در موقعیت سالم قرار دارد، اما فاجعه در اتاق ویایآر رخ داد؛ مسئولان بازبینی تصور کردند گل در زمین قبول شده و بنابراین برای نقض تصمیم داور به او کمکی نکردند. هاوارد وب و کمیته داوران رسما از لیورپول عذرخواهی کردند تا ثابت شود حضور تکنولوژی لزوما به معنای پایان اشتباهات نیست، به ویژه وقتی ارتباطات ساده رادیویی مختل میشود.
در همان فصل، نادیده گرفتن خطای هند پنالتی مارتین اودگارد در محوطه جریمه در نبرد لیورپول و آرسنال جنجال دیگری آفرید که بعدها هاوارد وب اعتراف کرد لیورپول قطعا مستحق پنالتی بوده است. طبق گزارشهای نهایی، در آن فصل ۳۱ خطای قطعی داوری ویدیویی به ثبت رسید.
اخراج اشتباه برونو فرناندز
در فصل ۲۰۲۴-۲۰۲۵ سریال اشتباهات ادامه یافت. در مسابقه منچستریونایتد و تاتنهام، برونو فرناندز به خاطر تکل رفتن روی پای جیمز مدیسون با کارت قرمز مستقیم روبهرو شد، تصمیمی که پس از فرجامخواهی توسط اتحادیه فوتبال انگلیس لغو شد.
هاوارد وب پذیرفت که داور ویایآر باید اولیور را به کنار زمین فرا میخواند تا اخراج وتو شود. صحنههای دیگری مثل تکل خشن جیمز تارکوفسکی روی الکسیس مکآلیستر در دربی مرسیساید هم زیر تیغ انتقادات رفت. با این حال، تعداد خطاهای ثبت شده ویایآر در پایان آن فصل با کاهشی محسوس به ۱۸ مورد رسید.
فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۶، بازگشت آمار به مدار صعودی
اما در فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۶، آمار خطاهای فاحش بار دیگر اوج گرفت و کمیته نظارت بر تصمیمات اثرگذار، ۲۵ اشتباه تاثیرگذار از ویایآر ثبت کرد؛ آماری به مراتب بیشتر از ۱۸ خطای فصل قبل. یکی از شاخصترین آنها در مه ۲۰۲۶ در مسابقه منچستریونایتد و ناتینگهام فارست رخ داد. ماتئوس کنیا گلی زد که با خطای هند برایان امبومو آغاز شده بود. اتاق ویدیو از مایکل سالزبوری خواست صحنه را ببیند، اما او حتی با نگاه کردن به مانیتور هم تصمیمش را تغییر نداد.
بعدها کمیته داوران معترف شد که این گل قطعا باید مردود میشد و رسما از فارست عذرخواهی کرد.
خطای انسانی یا نبود شایستگی کافی؟
این پیچیدهترین پرسشی است که بعد از بررسی این صحنههای جنجالی مقابل ما قرار میگیرد. هیچ سند و مدرکی وجود ندارد که ثابت کند داوران برای جنجالآفرینی دست به اشتباه عمدی میزنند و نباید ماجرا را به تئوری توطئه گره زد، اما پرسشی کاملا منطقی مطرح است: چطور ممکن است در ثروتمندترین و پرامکاناتترین لیگ جهان چنین اشتباهاتی به این تعداد رخ بدهد؟
اساس وجود ویایآر برای کاهش خطای انسانی بود؛ اگر داور ندید، مانیتور هست، اگر زاویه بسته بود، دوربینهای متعدد هستند، برای خط آفساید سنسور وجود دارد و برای اخراجها بازبینی امکانپذیر است. با این حال، گل سالم دیاز با ناهماهنگی در مکالمه میسوزد، گل تونی بدون کشیدن خط قبول میشود، هند پنالتی رودری گم میشود، کارت قرمز برونو داده و بعد لغو میشود، و گل هند کنیا حتی پس از تماشای مانیتور هم پذیرفته میشود.
هرچند آمار خطاها از ۳۸ مورد در سالهای گذشته گاهی کمتر و گاهی بیشتر شده اما اعداد همه ماجرا نیستند؛ چرا که یک اشتباه در حساسترین روزهای لیگ، بقا در جدول یا سهمیه اروپایی میتواند به بهای نابودی تلاش یک فصل یک تیم تمام شود.
عذرخواهی، امتیازات رفته را برنمیگرداند
بزرگترین درد ماجرا دقیقا همینجاست؛ وقتی کمیته داوران نامه عذرخواهی برای آرسنال میفرستد، دو امتیاز پریده بازی با برنتفورد برنمیگردد. وقتی اعتراف میکنند حق اورتون پنالتی بود، امتیازات بازی با سیتی احیا نمیشود. وقتی گل دیاز را قبول دارند، سه امتیاز به کیسه لیورپول برنمیگردد. وقتی میگویند برونو نباید اخراج میشد، دقایق بازی ده نفره یونایتد جبران نمیشود و جدول تغییری نمیکند.
پرسش بنیادین این است: لیگی که خودش را جذابترین و بهترین تورنمنت دنیا میداند، تا چه زمانی میتواند بار این اشتباهات را به دوش بکشد؛ آن هم در عصری که تکنولوژی برای جلوگیری از همین افتضاحات متولد شده است؟ شاید توطئهای در میان نباشد، اما تکرار این فجایع و سپس توجیه یا عذرخواهی بامدادی، این فرضیه را تقویت میکند که آیا ضعف در درک قوانین است، یا اینکه کیفیت فنی برخی داوران انگلیسی هرگز در قد و قامت اعتبار و سرعت سرسامآور پریمیرلیگ نیست؟