عصر کرد - سلامت نیوز / پژوهشگران در یک مطالعه گسترده ژنتیکی، ۳۶ ژن را شناسایی کردند که خطر ابتلا به اختلال وسواس فکری-عملی و اختلالات مزمن تیک از جمله سندرم تورت را افزایش میدهند؛ یافتهای که ارتباط ژنتیکی این اختلالات با اوتیسم و اسکیزوفرنی را نیز تقویت میکند.
پژوهشگران در یک مطالعه گسترده ژنتیکی، ۳۶ ژن را شناسایی کردهاند که میتوانند خطر ابتلا به اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) و اختلالات مزمن تیک، از جمله سندرم تورت، را افزایش دهند. این یافتهها همچنین شواهد تازهای از ارتباط ژنتیکی این اختلالات با اوتیسم و اسکیزوفرنی ارائه میکنند.
محققان دانشگاه راتگرز و چند مرکز پژوهشی دیگر، دادههای ژنتیکی نزدیک به ۴ هزار فرد مبتلا به وسواس، اختلالات تیک یا هر دو را بررسی کردند. این مجموعه شامل بیش از ۲۴۰۰ گروه والد-فرزند و بیش از ۱۵۰۰ فرد مستقل بود؛ نمونهای تقریباً دو برابر مطالعات پیشین.
پژوهشگران میگویند وسواس و اختلالات مزمن تیک اغلب همزمان دیده میشوند؛ بهطوری که حدود ۵۰ درصد افراد مبتلا به اختلالات تیک، رفتارهای وسواسی دارند و سابقه تیک نیز در حدود ۳۰ درصد افراد مبتلا به OCD دیده میشود.
۳۶ ژن مرتبط با وسواس و تیک
در مطالعات قبلی تنها چهار ژن با شواهد قوی با این اختلالات ارتباط داشتند، اما پژوهش جدید تعداد ژنهای شناساییشده را به ۳۶ مورد رسانده است.
از میان این ۳۶ ژن، ۳۰ ژن هم با OCD و هم با اختلالات مزمن تیک ارتباط داشتند؛ موضوعی که به گفته محققان نشاندهنده همپوشانی قابلتوجه زیربنای ژنتیکی این دو اختلال است.
این ژنها اثرات نسبتاً بزرگی بر خطر ابتلا داشتند. برآورد پژوهشگران نشان میدهد برخی از آنها بهطور متوسط میتوانند خطر ابتلا را تا حدود ۵۷ برابر افزایش دهند و در بالاترین سطوح خطر، این افزایش به حدود ۲۱۰ برابر برسد.
ارتباط ژنها با اوتیسم و اسکیزوفرنی
یکی از یافتههای مهم مطالعه، وجود ارتباط میان برخی از این ژنها و سایر اختلالات رشد عصبی، از جمله اختلال طیف اوتیسم، تأخیرهای رشدی و اسکیزوفرنی بود.
به گفته پژوهشگران، این موضوع نشان میدهد برخی اختلالات عصبی و روانپزشکی ممکن است در بخشهایی از زیربنای ژنتیکی و مسیرهای زیستی با یکدیگر اشتراک داشته باشند.
البته این یافته به معنای آن نیست که یک ژن مشخص باعث ایجاد اوتیسم، وسواس یا تورت میشود؛ بلکه مجموعهای از ژنها و تعامل آنها با یکدیگر و با عوامل دیگر میتواند در افزایش خطر این اختلالات نقش داشته باشد.
اختلال در مدارهای کنترل رفتار و حرکت مغز
محققان همچنین با استفاده از نقشههای مغزی انسان، میمون رزوس و موش، بررسی کردند که ژنهای پرخطر در چه بخشهایی از مغز فعالتر هستند.
نتایج نشان داد این ژنها بهویژه با مدار قشری-استریاتومی-تالاموسی-قشری (CSTC) ارتباط دارند؛ شبکهای از مناطق مغزی که در عملکردهایی مانند شناخت، کنترل تکانه، حرکت و شکلگیری عادتها نقش دارند.
فعالیت بیشتر ژنهای مرتبط با خطر در بخشهایی مانند قشر مغز، استریاتوم و تالاموس در دورههای پیش از تولد و پس از تولد مشاهده شد. همچنین پس از تولد، مخچه نیز از مناطقی بود که فعالیت بالاتر این ژنها در آن دیده شد.
پژوهشگران همچنین نوعی از سلولهای عصبی موسوم به نورونهای تحریکی فرافکن تلنسفالیک را در این فرایند مهم دانستند؛ سلولهایی که در انتقال پیام میان مناطق مختلف مغز نقش دارند.
امید به درمانهای هدفمندتر
محققان تأکید میکنند این ژنها بهصورت جداگانه عمل نمیکنند، بلکه در قالب شبکههای ژنی و مسیرهای عصبی با یکدیگر تعامل دارند.
به گفته آنها، افزایش تعداد ژنهای شناختهشده میتواند در آینده به شناسایی اهداف درمانی جدید کمک کند و زمینه را برای طراحی درمانهایی فراهم کند که بر اساس مسیرهای ژنتیکی یا مغزی هر فرد، شخصیسازی شده باشند.