عصر کرد - کرمانشاه- تردد میلیونی زائران اربعین از دروازه تاریخی خسروی، علاوه بر تجلی شور معنوی، با توسعه زیرساختها و معرفی صنایعدستی، نویدبخش شکوفایی اقتصاد گردشگری در استان کرمانشاه است.
خبرگزاری مهر ، گروه استانها: کرمانشاه در روزهای منتهی به اربعین سید و سالار شهیدان (ع)، حال و هوایی غریب و در عین حال پرشور به خود میگیرد. این کلانشهر تاریخی که از دیرباز مدال افتخار «دروازه عتبات عالیات» را بر سینه داشته است، با فرا رسیدن ایام اربعین از یک جغرافیای صرفاً عبوری، به یک شاهراه عظیم فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی تبدیل میشود.
حرکت خروشان و میلیونی زائرانی که از جایجای ایران اسلامی و مرزهای همسایه دل به جاده میسپارند تا از این مسیر کهن خود را به کربلای معلی برسانند، فرصتی بینظیر برای تبادل فرهنگها و در هم آمیختن ارادت مذهبی با اصالتهای بومی دیار پهلوانان فراهم میآورد.
در این روزهای پرالتهاب و معنوی، کرمانشاه به یک نمایشگاه زنده و پویا از هنر، تاریخ و میراث گذشتگان بدل میگردد. زائران حسینی در توقفهای کوتاه و بلند خود در موکبها و استراحتگاهها، با دنیایی از رنگ، نقش و اصالت روبهرو میشوند. صنایعدستی این استان که ریشه در هزارهها دارد، در ایام اربعین بازاری پررونق و پرمخاطب را تجربه میکند. گیوههای دستباف و اصیل هورامان، زیورآلات سنتی خیرهکننده، مصنوعات چرمی باکیفیت، سازههای چوبی و سفالینههای منقوش، تنها بخشی از سوغاتی هستند که زائران در کولهبار خود جای میدهند. این مسافران طریق عشق، با خرید هر قطعه از این هنرهای دستی، به سفیران فرهنگی کرمانشاه تبدیل شده و اصالت این دیار را به دورترین نقاط کشور و حتی آنسوی مرزها مخابره میکنند. این چرخه، نهتنها به پویایی اقتصاد هنر کمک شایانی میکند، بلکه خون تازهای در رگهای کارگاههای کوچک و بزرگ صنایعدستی استان میدواند.
اما برکات حضور این سیل خروشان انسانی، به بازار سوغات محدود نمیماند. گردشگری تاریخی و طبیعی کرمانشاه نیز در پرتو انوار اربعین جان تازهای میگیرد. بسیاری از زائرانی که برای نخستینبار قدم در این خاک میگذارند، مبهوت عظمت طاقبستان، شکوه بیستون، کاشیکاریهای بیبدیل تکیه معاونالملک و تکاپوی بازار سنتی کرمانشاه میشوند. تلفیق این تجربههای ناب بصری و تاریخی با حس و حال معنوی سفر، اربعین را به یک رویداد چندوجهی و بیرقیب برای معرفی هویت اصیل کرمانشاه تبدیل کرده است.
آمارها و شواهد میدانی گواه آن است که گردش مالی شکلگرفته در این ایام کوتاه، میتواند به اندازه ماهها فعالیت اقتصادی برای هنرمندان و فعالان گردشگری استان سودآور باشد. فروش میلیاردی غرفههای موقت و بازارچههای مسیر زائران، نشاندهنده ظرفیت عظیمی است که در صورت برنامهریزی دقیق، میتواند به عنوان موتور محرک اقتصاد بدون نفت در غرب کشور عمل کند.
کرمانشاه به واسطه این ژئوپلیتیک طلایی، پتانسیل آن را دارد که با تقویت زیرساختهایی نظیر اقامتگاههای بومگردی و ساماندهی مسیرهای گردشگری، از یک میزبان مناسبتی به قطب دائمی گردشگری مذهبی و فرهنگی در خاورمیانه تبدیل شود؛ هدفی بزرگ که تحقق آن در گرو همافزایی همهجانبه دستگاههای اجرایی، معرفی هوشمندانه ظرفیتها و نگاه سرمایهمحور به رویداد عظیم اربعین است.
سوغات زاگرس در کولهبار زائران؛ هنر بومی مرزها را درمینوردد
در هیاهوی دلنشین مسیرهای منتهی به مرز، برپایی غرفههای موقت صنایعدستی، جلوهای متفاوت به خدمترسانیها بخشیده است. این فضاهای فرهنگی که با سیاستگذاری ادارهکل میراثفرهنگی استان شکل گرفتهاند، حالا به ایستگاههایی برای تماشای روح هنر زاگرسنشینان تبدیل شدهاند.
یکی از هنرمندان و تولیدکنندگان باسابقه صنایعدستی کرمانشاه که سال گذشته بساط هنر خود را در مسیر زائران پهن کرده بود، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: موج جمعیتی که از مقابل غرفههای ما عبور میکردند، تنها مسافر نبودند؛ آنها تشنه آشنایی با فرهنگ این منطقه بودند. بسیاری از زائران، چه در مسیر رفت و چه در مسیر بازگشت، زمانی را به تماشای دستسازههای ما اختصاص دادند و با دقت درباره ریشه تاریخی و نحوه ساخت این آثار سؤال میپرسیدند.
وی در ادامه با اشاره به ارزش معنوی این رویداد برای هنرمندان بومی افزود: برای امثال من که سالها عمرم را پای این هنر گذاشتهایم، دیدن اینکه گیوهای که با دستهای خودمان دوختهایم یا چرمی که با ظرافت نقش زدهایم، در کولهپشتی زائری قرار میگیرد تا به عنوان تبرک و سوغات به شهرها و کشورهای دیگر برود، حسی از غرور و افتخار به همراه دارد. این یعنی هنر ما محدود به دیوارهای کارگاه نمانده و مرزها را شکافته است.
جای خالی بازارچههای دائمی در مسیر عاشقی
این هنرمند و فروشنده بومی در بخش دیگری از گفتگوی خود با خبرنگار مهر، به یک چالش و مطالبه جدی اشاره کرد و گفت: درست است که فروش ما در این چند روز به طرز چشمگیری بالا میرود و نمایشگاههای موقت هم به اقتصاد ما کمک کردهاند، اما درد ما هنرمندان چیز دیگری است. زائران مثل یک موج میآیند و میروند. خیلی از آنها از ما شماره تماس میگیرند و میپرسند آیا در طول سال هم جایی هست که بتوانیم این محصولات را متمرکز ببینیم و بخریم؟
مرادی با تأکید بر لزوم نگاه بلندمدت تصریح کرد: همین سؤالات نشان میدهد که ما چقدر به یک بازارچه یا نمایشگاه دائمی و آبرومند در ورودیها یا خروجیهای اصلی شهر نیاز داریم. محلی که نه فقط در اربعین، بلکه در تمام ۳۶۵ روز سال قلب تپنده صنایعدستی کرمانشاه باشد. از مدیران ارشد استان و مسئولان میراثفرهنگی تقاضا داریم ایجاد این بازارچههای دائمی را از روی کاغذ به مرحله اجرا درآورند تا هم نان در سفره هنرمند بماند و هم پرچم فرهنگ کرمانشاه همیشه باشد.
سایهبانهای ۵ هزار متری و توسعه زیرساختها
اقدامات عمرانی و زیرساختی در پایانههای مرزی، روی دیگر سکه خدمترسانی در ایام اربعین است. طهماسب نجفی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به تحولات چشمگیر این حوزه بیان کرد: مرز خسروی که همواره عنوان بااصالتترین و تاریخیترین دروازه ایران به سوی عتبات عالیات را یدک میکشد، امسال با چهرهای کاملاً متفاوت و زیرساختهایی نوین به استقبال خیل عظیم عاشقان حسینی (ع) رفته است.
نجفی با تأکید بر اینکه آمادگی فعلی خسروی یک نقطه عطف بینظیر در غرب کشور به شمار میرود، به خبرنگار مهر توضیح داد: یکی از دغدغههای اصلی ما در فصل تابستان، گرمای طاقتفرسای نوار مرزی بود. در همین راستا، پروژه عظیم نصب ۵ هزار مترمربع سایهبان جدید در محوطه پایانه مرزی با موفقیت به پایان رسید. این اقدام راهبردی، تنشهای حرارتی را به حداقل رسانده و آسایش زائران را در زمان خروج از گیتها تضمین میکند.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری کرمانشاه با یادآوری تجربه موفق سال گذشته افزود: سال قبل ما میزبان بیش از یک میلیون زائر بودیم و امسال تمام توان خود را بر ارتقای ایمنی و رفاه متمرکز کردهایم. در حال حاضر با همکاری جهادی ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای، پروژههای تکمیلی بسیار مهمی نظیر ساماندهی دوربینهای پایش تصویری، توسعه محوطه اصلی پایانه، بهسازی و تعریض جاده برکت، روکش یکپارچه آسفالت در مسیرهای مواصلاتی و احداث یک مهمانسرای ویژه، با شتاب و قدرت در حال اجراست تا خسروی جایگاه خود را به عنوان منظمترین و مجهزترین گذرگاه مرزی کشور تثبیت کند.
خادمان حسینی در قامت سفیران گردشگری؛ پیوند آیین و تاریخ
تلفیق خدمترسانی رفاهی با خوراک فرهنگی، ابتکاری است که امسال در دستور کار متولیان گردشگری استان قرار گرفته است. فهیمه روشن، معاون گردشگری ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مهر، از اجرای یک طرح عملیاتی نوین خبر داد و گفت: برنامهریزی دقیق ما بر این استوار است که اجتماع عظیم پیادهروی اربعین را به یک فرصت طلایی برای معرفی شکوه تاریخ ایران و ظرفیتهای کرمانشاه تبدیل کنیم.
وی با تشریح جزئیات این طرح به خبرنگار مهر اظهار کرد: هدفگذاری ما در اربعین امسال، ارتقای سطح تجربه زیستی مسافران از طریق پیوند خدمترسانی آیینی با آگاهیبخشی فرهنگی است. برای تحقق این مهم، چهار موکب بسیار بزرگ و پرتردد در شاهراههای اصلی عبور زائران، با تجهیزات کامل به ایستگاههای تخصصی فرهنگی و گردشگری ارتقا یافتهاند. ما در این موکبها، ویدیو والهای عظیمی نصب کردهایم که به صورت مستمر، زیباییهای مجموعههای جهانی بیستون، طاقبستان و معبد آناهیتا را اکران میکنند تا زائران در زمان استراحت، به تماشای تاریخ بنشینند.
روشن در ادامه افزود: نوآوری دیگر ما، ارائه بستههای محتوایی دیجیتال و راهنمای جامع سفر از طریق کیوآر کد (QR Code) است. زائران میتوانند با اسکن این کدها، تمام اطلاعات گردشگری استان را در گوشیهای خود ذخیره کرده و برای سفرهای سیاحتی پس از اربعین از آنها استفاده کنند. همچنین محور کلیدی این طرح، تغییر کارکرد خادمان مواکب است؛ ما با برگزاری دورههای فشرده آموزش روایتگری، فن بیان و اصول میزبانی حرفهای، این خادمان عزیز را به "سفیران افتخاری گردشگری" تبدیل کردهایم تا با کلامی گیرا، زائران را برای بازگشت مجدد به کرمانشاه ترغیب کنند. چشمانداز ما این است که با این رویکرد، اقتصاد و فرهنگ منطقه متحول شود.
تقارن شور حسینی با ظرفیتهای عظیم تاریخی و هنری در دیار سنگ و آب، افقهای روشنی را برای توسعه همهجانبه این خطه ترسیم کرده است؛ روزهایی که خادمی اهلبیت (ع) با رونق اقتصادی و پویایی فرهنگی گره میخورد و امید به بالندگی را در دل جوانان این دیار زنده میکند.
با این حال، تحقق کامل این رؤیای شیرین و تبدیل کرمانشاه به قطب بلامنازع گردشگری مذهبی و فرهنگی کشور، نیازمند یک مطالبه مشخص و اقدام عاجل است: «تأسیس بازارچهها و مجتمعهای دائمی عرضه صنایعدستی در مبادی ورودی و خروجی استان و تصویب یک ردیف بودجه ملی و پایدار برای نگهداری و توسعه زیرساختهای رفاهی در مسیر زائران»؛ تا این فرصت طلایی و بینظیر، نهتنها در ایام کوتاه اربعین، بلکه در تمام طول سال به عنوان موتور محرک اقتصاد، اشتغال و پویایی کرمانشاه روشن بماند.