عصر کرد - سنندج- آیینهای عزاداری در کردستان از شاهحسینگویان و طشتگذاری در قروه تا گلگیران عاشورا در بیجار، جلوهای کمنظیر از پیوند تاریخی و عمیق مردم این دیار با فرهنگ عاشورا است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها : با آغاز ماه محرم، کردستان حال و هوایی متفاوت به خود میگیرد؛ پرچمهای عزا در شهرها و روستاها برافراشته میشود، تکایا و مساجد رنگ ماتم میگیرند و صدای نوحه و سینهزنی در محلات قدیمی و جدید طنینانداز میشود.
در این استان، عزاداری تنها یک مراسم آیینی نیست، بلکه ترکیبی از سنتهای تاریخی، باورهای دینی و هویت اجتماعی مردم است؛ هویتی که در قالب هیئتهای مذهبی ریشهدار، آیینهای بومی و مشارکت گسترده نسلهای مختلف خود را نشان میدهد.
هیئتهایی با بیش از یک قرن قدمت در کردستان
مسئول هیئات مذهبی و تشکلهای دینی ادارهکل تبلیغات اسلامی کردستان با اشاره به قدمت تاریخی هیئات در استان گفت: کردستان از استانهایی است که سابقه طولانی در برگزاری آیینهای مذهبی دارد و برخی هیئات آن به بیش از یک قرن و حتی بیش از ۱۵۰ سال قدمت میرسد.
حجتالاسلام مرتضی شرفبیانی در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: هیئت حضرت علیاکبر (ع) در حسینیه ترابی از قدیمیترین هیئات مذهبی استان است که بیش از ۱۵۰ سال قدمت دارد و در طول نسلها به صورت خانوادگی اداره شده است.
وی افزود: نکته قابل توجه در این هیئت آن است که مدیریت آن در مقطعی بر عهده یک بانوی بزرگوار از همان خانواده بوده و پس از درگذشت ایشان در روز عاشورا، فرزندشان شهریار ترابی مسئولیت هیئت را بر عهده گرفته است؛ این موضوع نشاندهنده استمرار سنتهای مذهبی در بستر خانوادههای متدین و ریشهدار است.
کردستان از استانهایی است که سابقه طولانی در برگزاری آیینهای مذهبی دارد و برخی هیئات آن به بیش از یک قرن و حتی بیش از ۱۵۰ سال قدمت میرسد
شرفبیانی ادامه داد: هیئت انصار سریشآباد نیز با بیش از ۱۰۰ سال قدمت از هیئات اصیل و قدیمی استان محسوب میشود که همچنان آیینهای سنتی و بومی در آن برگزار میشود و نقش مهمی در حفظ میراث عزاداری منطقه دارد.
وی تصریح کرد: این هیئات قدیمی تنها یک محل برگزاری مراسم نیستند، بلکه پایگاههای فرهنگی و اجتماعی هستند که نسل به نسل در انتقال فرهنگ عاشورایی نقشآفرینی کردهاند.
آیینهای بومی و جلوههای خاص عزاداری در کردستان
رئیس شورای هیئات مذهبی استان کردستان با اشاره به تنوع آیینهای عزاداری در این استان گفت: کردستان یکی از استانهای دارای آیینهای بومی و منحصربهفرد در حوزه محرم است که هرکدام ریشه در باورهای تاریخی و مذهبی مردم دارد.
مظفر آئینی در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: مراسم شاهحسینگویان در شهرهای قروه، بیجار و سریشآباد از مهمترین آیینهای سنتی منطقه است که با حضور گسترده مردم برگزار میشود و نوعی همخوانی جمعی در سوگ امام حسین (ع) به شمار میرود.
وی افزود: در این مراسم عزاداران با ریتم خاص و هماهنگ، اشعار آیینی را زمزمه کرده و فضای شهر را در حال و هوایی کاملاً معنوی قرار میدهند؛ آیینی که علاوه بر بعد مذهبی، جنبه هویتی و فرهنگی نیز برای مردم منطقه دارد.
رئیس شورای هیئات مذهبی کردستان ادامه داد: آیین طشتگذاری در شهرستان قروه نیز از رسوم مهم استقبال از ماه محرم است که در آن طشتهایی به نشانه عطش اهلبیت (ع) در کربلا در محافل مذهبی قرار داده میشود و این آیین آغازگر فضای رسمی عزاداری در منطقه محسوب میشود.
مراسم شاهحسینگویان در شهرهای قروه، بیجار و سریشآباد از مهمترین آیینهای سنتی منطقه است که با حضور گسترده مردم برگزار میشود و نوعی همخوانی جمعی در سوگ امام حسین (ع) به شمار میرود
وی افزود: در کنار آن، آیین گلگیران عاشورا در بیجار یکی از آیینهای خاص و شاخص منطقه است که با استقبال گسترده مردم برگزار میشود و جلوهای متفاوت و نمادین از سوگ عاشورایی را به نمایش میگذارد؛ آیینی که در آن عزاداران با حالتی خاص و نمادین، فضای حزن و اندوه روز عاشورا را بازسازی میکنند.
آئینی تصریح کرد: این آیینها نهتنها جنبه مذهبی دارند بلکه بخشی از میراث فرهنگی ناملموس استان محسوب میشوند و نقش مهمی در انتقال فرهنگ عاشورا به نسلهای آینده دارند.
آمار هیئات مذهبی در کردستان
رئیس شورای هیئات مذهبی استان کردستان با ارائه آمار فعالیتها گفت: در حال حاضر ۷۶۰ هیئت مذهبی در سطح استان فعالیت دارند.
مظفر آئینی افزود: از این تعداد ۶۹ هیئت ویژه بانوان و ۱۰ هیئت دانشجویی و دانشآموزی هستند و همچنین هفت هیئت اهل سنت نیز در استان فعالیت دارند که این موضوع نشاندهنده ظرفیت وحدتآفرین آیینهای مذهبی در کردستان است.
وی ادامه داد: شهرستان قروه با حدود ۲۶۰ هیئت مذهبی بیشترین تعداد هیئتها را در سطح استان دارد و از کانونهای مهم فعالیت مذهبی محسوب میشود.
روایت پیشکسوتان هیئات؛ حافظان سنتهای عاشورایی
در کنار آیینهای بومی، هیئات مذهبی قدیمی نیز نقش مهمی در حفظ و استمرار عزاداری در استان دارند.
از جمله این هیئات میتوان به هیئت مسجد امیرالمؤمنین (ع) بیجار اشاره کرد که از سال ۱۳۶۵ فعالیت خود را آغاز کرده است.
هادی صفرپور در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در این هیئت هر شب برنامههای محرم شامل زیارت عاشورا، دستهروی، سینهزنی و مداحی برگزار میشود و این برنامهها در طول سال نیز در مناسبتهای مختلف ادامه دارد.
وی افزود: هیئت قمر بنیهاشم نیز از سال ۱۳۶۶ فعالیت خود را آغاز کرده و در ماه محرم ۱۱ شب برنامه ویژه شامل زیارت عاشورا، مداحی و سینهزنی برگزار میکند.
احمد گرشاسبی، مسئول هیئت قمر بنیهاشم نیز گفت: این هیئت در طول سال در مناسبتهای مذهبی فعال است و تلاش دارد نسل جوان را بیش از گذشته با فرهنگ عاشورا پیوند دهد.
وی ادامه داد: برگزاری مراسم منظم و حضور نسل جوان باعث شده این هیئت همچنان پویایی خود را حفظ کند و به عنوان یکی از هیئات فعال شهرستان شناخته شود.
محرم در کردستان، هویت زنده یک فرهنگ
محرم در کردستان تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه مجموعهای از آیینهای ریشهدار، هیئتهای قدیمی و سنتهای زنده فرهنگی است که طی نسلها منتقل شده و همچنان با قدرت در حال تداوم است.
از شاهحسینگویان و طشتگذاری در قروه تا گلگیران عاشورا در بیجار، همه نشان میدهد عزاداری در کردستان بخشی جداییناپذیر از هویت تاریخی، اجتماعی و فرهنگی مردم این دیار است؛ هویتی که نهتنها حفظ شده بلکه هر سال با حضور نسلهای جدید، پررنگتر و زندهتر ادامه پیدا میکند.