عصر کرد - ایسنا / چین ضربالاجل سال ۲۰۳۰ را برای اولین استخراج منابع ماه تعیین کرد، چرا که یخهای موجود در ماه در نهایت میتوانند آب آشامیدنی، اکسیژن برای فضانوردان و سوخت موشک مبتنی بر هیدروژن را فراهم کنند.
چین میخواهد تا سال ۲۰۳۰ فناوریهایی را برای استخراج آب یا اکسیژن از منابع ماه ارائه دهد و اولین نقطه عطف را در یک برنامه بلندمدت برای تبدیل ماه به منبعی از مواد برای اکتشافات فضایی آینده تعیین کند.
این پیشنهاد از سوی «وو ویرن»(Wu Weiren)، طراح ارشد برنامه اکتشاف ماه چین و تیم تحقیقاتی وی در مقالهای که قرار است در مجله اکتشافات فضای عمیق(Deep Space Exploration) منتشر شود، ارائه شده است.
محققان چینی استدلال میکنند که چین باید حداقل یک فناوری کلیدی استخراج منابع را در طول یک ماموریت رباتیک «چانگای» آینده یا یک فرود سرنشیندار برنامهریزیشده بر روی ماه نشان دهد.
نقشه راه بسیار فراتر از نمایش اولیه است، زیرا چین قصد دارد تا سال ۲۰۴۰ یک تأسیسات کوچکمقیاس با قابلیت تولید آب، اکسیژن و مصالح ساختمانی از منابع ماه ایجاد کند و استخراج منابع فرازمینی در مقیاس کامل تا سال ۲۰۵۰ انجام شود.
محققان دو دهه آینده را به عنوان یک دوره بحرانی برای انتقال توسعه منابع فضایی از تحقیقات علمی به کاربردهای صنعتی توصیف میکنند، در عین حال اذعان دارند که چین هنوز یک استراتژی ملی اختصاصی یا برنامه میانمدت تا بلند مدت برای بهرهبرداری از منابع فراتر از زمین ندارد.
تبدیل خاک و یخ ماه به منابع مفید
چالش فوری نشان دادن این است که مواد موجود در ماه را میتوان استخراج و به منابع مفید برای فضانوردان و فضاپیماها تبدیل کرد. یکی از اهداف بالقوه، یخآب است که گمان میرود در مناطق سایهدار دائمی نزدیک قطبهای ماه وجود داشته باشد.
استخراج و فرآوری این یخ میتواند آب آشامیدنی را فراهم کند، اما اهمیت آن فراتر از این است. آب را میتوان از طریق الکترولیز به هیدروژن و اکسیژن تجزیه کرد و به طور بالقوه اکسیژن را برای سیستمهای پشتیبانی از حیات و سوخت مبتنی بر هیدروژن برای فضاپیماها تأمین کرد.
یکی دیگر از منابع بالقوه، اکسیژن به دام افتاده در خاک ماه است که به عنوان رگولیت(regolith) شناخته میشود. این ماده حاوی اکسیژنی است که در مواد معدنی و اکسیدهای فلزی محصور شده است. استخراج آن نیاز به پردازش شیمیایی یا حرارتی دارد و فناوریهایی مانند الکترولیز رگولیت مذاب و کاهش هیدروژن از جمله رویکردهای مورد مطالعه هستند.
رگولیت ماه همچنین میتواند به منبعی برای مصالح ساختمانی تبدیل شود. فرآوری خاک به آجر، بلوک یا سایر اجزای ساختمانی میتواند در نهایت نیاز به حمل مصالح ساختمانی از زمین را کاهش دهد. این فرآیندها تحت مفهوم وسیعتر استفاده از منابع درجا یا ISRU با هدف استفاده از موادی که از قبل در مقصد موجود هستند به جای حمل آب، اکسیژن، سوخت و لوازم ساختمانی از زمین قرار میگیرند.
رقابت برای موقعیتهای استراتژیک در فضا
نقشه راه محققان همچنین به اهمیت استراتژیک مکانهای فراتر از سطح ماه، به ویژه نقاط لاگرانژ و مدارهای دور اشاره میکند.
نقاط لاگرانژ موقعیتهایی هستند که نیروهای گرانشی دو جرم بزرگ مانند زمین و ماه با حرکت مداری ترکیب میشوند تا مناطقی را ایجاد کنند که در آنها فضاپیماها میتوانند موقعیتهای نسبتاً پایداری را با مصرف سوخت محدود حفظ کنند. پنج مکان از این دست وجود دارد و میتوانند به عنوان موقعیتهای مفیدی برای زیرساختهای ارتباطی، سکوهای مشاهده و استقرار فضاپیماها عمل کنند. محققان آنها را به عنوان پایههای استراتژیک بالقوه برای نظارت بر فعالیتها در اطراف ماه و پشتیبانی از ماموریتهای آینده در فضا توصیف میکنند.
چین قبلاً ارزش عملی این رویکرد را نشان داده است. ماهواره رله Queqiao آن که در سال ۲۰۱۸ پرتاب شد، در نزدیکی منطقه L2 زمین-ماه در پشت ماه فعالیت میکند و ارتباطات بین زمین و فرودگر چانگای-4(Chang’e-4) در سمت پنهان ماه را فراهم میکند.
علاوه بر این، تیم تحقیقاتی استدلال میکند که کنترل دسترسی به مکانها و زیرساختهای مفید استراتژیک در کنار استخراج منابع قمری اهمیت خواهد داشت. بنابراین رقابت، محدود به یافتن آب یا اکسیژن نیست، بلکه شامل ایجاد حضور پایدار و قابلیتهای لجستیکی در اطراف ماه نیز میشود.