عصر کرد - خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: در دل ارتفاعات کردستان، مجموعه‌ای تاریخی و طبیعی قرار دارد که معماری دست‌کند، ساختارهای زمین‌شناختی و نشانه‌های استقرار انسان در دوره‌های مختلف را در کنار یکدیگر جای داده است.
غار کرفتو در شهرستان دیواندره، فراتر از یک جاذبه طبیعی، محوطه‌ای ارزشمند برای شناخت شیوه زندگی، معماری و باورهای مردمان گذشته به شمار می‌رود؛ مجموعه‌ای که بررسی دقیق آن می‌تواند ابعاد تازه‌ای از تاریخ و تمدن منطقه را روشن کند.
معماری صخره‌ای و فضاهای دست‌کند، کتیبه‌ها و شواهد باستان‌شناختی، در کنار ویژگی‌های طبیعی این غار، اهمیت حفاظت و مطالعه آن را دوچندان کرده است.
اکنون با هدف معرفی این اثر در سطح جهانی، مطالعات میدانی و تخصصی برای تکمیل پرونده نامزدی ثبت جهانی کرفتو ادامه دارد؛ فرایندی که علاوه بر شناخت دقیق‌تر ارزش‌های این مجموعه، به تعیین حدود حفاظتی و تدوین برنامه‌های مدیریت و حفاظت آن نیز کمک می‌کند.
پژوهش‌های چندرشته‌ای برای تکمیل پرونده ثبت جهانی
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کردستان در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی غار معبد کرفتو اظهار کرد: تهیه پرونده ثبت جهانی این اثر با اتکا به مطالعات تخصصی و مستندسازی علمی در حال پیگیری است و گروه‌های پژوهشی در حوزه‌های مرتبط، بخش‌های مختلف این پرونده را بررسی می‌کنند.
پویا طالب نیا افزود: برخورداری از معماری صخره‌ای ویژه، کتیبه‌های تاریخی و شواهد فرهنگی و باستان‌شناختی، کرفتو را به یکی از آثار شاخص میراث‌فرهنگی استان تبدیل کرده است و معرفی شایسته آن می‌تواند در توسعه گردشگری فرهنگی منطقه نقش داشته باشد.
مدیرکل میراث‌فرهنگی کردستان با تأکید بر ضرورت رعایت معیارهای بین‌المللی در مسیر ثبت جهانی بیان کرد: این فرایند به بررسی‌های جامع و مرحله‌بندی‌شده در حوزه‌هایی مانند باستان‌شناسی، معماری، مرمت، زمین‌شناسی، محیط‌زیست، حفاظت، گردشگری و مدیریت نیاز دارد.
طالب‌نیا ادامه داد: نتایج مطالعات باستان‌شناسی و بررسی‌های تخصصی در تکمیل مستندات پرونده، بازنگری عرصه و حریم اثر و تقویت پرونده نامزدی ثبت جهانی کرفتو مورد استفاده قرار می‌گیرد.
شناسایی ۹۰ اثر و عارضه در عرصه و حریم کرفتو
وی با اشاره به اینکه یکی از بخش‌های مهم مطالعات انجام‌شده، شناسایی و ثبت عناصر فرهنگی و طبیعی موجود در محدوده این مجموعه است، گفت: در قالب برنامه پژوهشی صورت‌گرفته، ۲۹ مجموعه شامل ۹۰ اثر و عارضه فرهنگی و طبیعی شناسایی و مستندسازی شده است.
وی با اشاره به تنوع این یافته‌ها گفت: بلوک‌های کارستیک آهکی، غارها، پناهگاه‌های صخره‌ای، برج دیده‌بانی، گورستان، تپه، یخچال، استخر باستانی و راه باستانی از جمله موارد شناسایی‌شده در عرصه و حریم کرفتو هستند.
مدیرکل میراث‌فرهنگی کردستان خاطرنشان کرد: این مجموعه داده‌ها می‌تواند تصویر روشن‌تری از پیشینه استقرار انسانی و پیوند ارزش‌های فرهنگی و طبیعی در چشم‌انداز کرفتو ارائه دهد و پشتوانه علمی لازم را برای تکمیل پرونده ثبت جهانی فراهم کند.
کرفتو؛ محوطه‌ای برای مطالعه معماری و باورهای کهن
سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دیواندره، نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ویژگی‌های معماری و باستان‌شناختی غار کرفتو اظهار کرد: این اثر از محوطه‌های مهم تاریخی کردستان است و ساختارهای صخره‌ای و شواهد فرهنگی موجود در آن، زمینه مطالعات گسترده درباره پیشینه تمدنی منطقه را فراهم می‌کند.
محمد امینیان با اشاره به پژوهش‌های مرتبط با آیین‌های کهن و میترائیسم افزود: بررسی معماری غار، فضاهای دست‌کند و نشانه‌های فرهنگی، در کنار مطالعه روایت‌ها و باورهای تاریخی، می‌تواند به شناخت دقیق‌تر زمینه‌های شکل‌گیری و تحول اندیشه‌ها و آیین‌های مردمان گذشته کمک کند.
امینیان تأکید کرد: برای تفسیر این ویژگی‌ها، لازم است شواهد باستان‌شناختی و تاریخی در کنار داده‌های فرهنگی بررسی شوند تا شناخت مستندتری از جایگاه غار کرفتو در تاریخ منطقه به دست آید.
افزایش اعتبار مجموعه کرفتو از ۵۰ میلیون به ۲۰ میلیارد تومان
فرماندار دیواندره نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت ثبت جهانی غار کرفتو اظهار کرد: معرفی این اثر در سطح بین‌المللی می‌تواند علاوه بر شناساندن ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی منطقه، زمینه توسعه گردشگری، جذب سرمایه‌گذاری و رونق اقتصادی شهرستان را تقویت کند.
ناصحی محمدخانی با اشاره به افزایش اعتبارات اختصاص‌یافته به مجموعه غار کرفتو از ۵۰ میلیون تومان به ۲۰ میلیارد تومان افزود: این منابع در راستای ساماندهی و توسعه مجموعه و فراهم‌کردن زمینه معرفی بهتر آن در سطح ملی و بین‌المللی اهمیت دارد.
فرماندار دیواندره همچنین با اشاره به برآوردهای مطرح‌شده درباره قدمت زمین‌شناسی غار گفت: بر اساس این برآوردها، قدمت زمین‌شناسی کرفتو حدود هشت تا ۹ هزار سال تخمین زده می‌شود؛ موضوعی که ضرورت انجام مطالعات تخصصی و حفاظت از ارزش‌های طبیعی و تاریخی این مجموعه را برجسته می‌کند.
محمدخانی همچنین از انجام ۱۶ طرح مطالعاتی و پژوهشی برای تعیین حریم غار خبر داد و نتایج این مطالعات را در شناخت ویژگی‌های مجموعه و برنامه‌ریزی برای حفاظت از آن مؤثر دانست.
پیگیری مجلس برای ارائه پرونده در مراحل بعدی ثبت جهانی
رئیس فراکسیون گردشگری مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم سنندج، دیواندره و کامیاران، نیز از پیگیری‌ها برای تکمیل پرونده ثبت جهانی غار کرفتو خبر داد و اظهار کرد: اعتبارات مورد نیاز برای پیشبرد این پرونده اختصاص یافته و تیمی تخصصی مسئولیت تهیه و تکمیل مستندات را بر عهده دارد.
محسن فتحی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده از زمان برگزاری جشن مهرگان سال گذشته در محوطه غار کرفتو افزود: از آن زمان، موضوع ثبت جهانی این اثر در دستور کار قرار گرفته و اقدامات لازم برای فراهم‌کردن مقدمات آن دنبال شده است.
فتحی با تأکید بر ضرورت معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی کردستان در سطح بین‌المللی بیان کرد: کرفتو یکی از نمادهای تاریخی استان است و ثبت جهانی آن می‌تواند به افزایش شناخت جهانی از میراث فرهنگی منطقه و جذب گردشگران داخلی و خارجی کمک کند.
رئیس فراکسیون گردشگری مجلس با اشاره به تجربه ثبت جهانی منظر فرهنگی هورامان، آن را نمونه‌ای از ظرفیت معرفی میراث کردستان در عرصه بین‌المللی دانست و ابراز امیدواری کرد با تکمیل مستندات و همکاری دستگاه‌های مسئول، پرونده کرفتو نیز برای طی مراحل بعدی ارائه شود.
حفاظت از میراث تاریخی؛ پیش‌شرط توسعه گردشگری پایدار
غار معبد کرفتو مجموعه‌ای است که ارزش‌های طبیعی و تاریخی آن به یکدیگر پیوند خورده‌اند؛ از ساختارهای زمین‌شناختی و فضاهای صخره‌ای گرفته تا آثار و شواهد مرتبط با حضور انسان در دوره‌های مختلف. از این رو، ثبت جهانی آن تنها به تهیه یک پرونده محدود نمی‌شود و مستلزم شناخت علمی محدوده اثر، حفاظت از عرصه و حریم و برنامه‌ریزی برای مدیریت پایدار آن است.
شناسایی ۹۰ عارضه فرهنگی و طبیعی، انجام مطالعات تخصصی و پیگیری اعتبارات، بخشی از اقداماتی است که مسئولان برای تقویت پرونده کرفتو مطرح کرده‌اند. در صورت تکمیل مستندات و طی مراحل ارزیابی، این پرونده می‌تواند زمینه معرفی گسترده‌تر یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های میراثی کردستان را فراهم کند.
با این حال، حفاظت مستمر از مجموعه، ساماندهی زیرساخت‌های بازدید و رعایت ملاحظات محیطی و تاریخی باید هم‌زمان با توسعه گردشگری دنبال شود تا معرفی بیشتر کرفتو، به صیانت از ارزش‌های منحصربه‌فرد آن و بهره‌مندی پایدار شهرستان دیواندره از این ظرفیت بینجامد.