عصر کرد - ایسنا / پژوهشگران میگویند یک درمان تک دوز تجربی توانست کلسترول بد را در اولین آزمایش انسانی تا ۵۲ درصد کاهش دهد.
کلسترول بد زیاد در جریان خون که همان نوع لیپوپروتئین با چگالی کم(LDL) است، میتواند به تجمع پلاک در شریانها کمک کند و خطر مشکلات قلبی-عروقی مانند حملات قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد.
عوامل زیادی از جمله ژنتیک، رژیم غذایی و سن بر سطح کلسترول LDL تأثیر میگذارند، در حالی که درمان کلسترول بالا میتواند شامل تغییرات غذایی و استاتینها باشد.
دانشمندان اکنون در حال کار بر روی یک رویکرد دقیق ویرایش DNA هستند که با استفاده از فناوری CRISPR یک تغییر ژنتیکی دائمی ایجاد میکند که میتواند کلسترول LDL را پس از یک درمان واحد به طور مداوم کاهش دهد.
این روش که CTX310 نام دارد، با هدف تقلید از یک گونه ژنتیکی طبیعی که کلسترول LDL را از طریق کاهش بیان یک پروتئین کبدی به نام ANGPTL3 کاهش میدهد، انجام میشود.
نتایج جدید حاصل از یک کارآزمایی بالینی، به رهبری تیمی از مرکز هماهنگی تحقیقات بالینی کلینیک کلیولند(Cleveland) و منتشر شده در مجله پزشکی New England نشان میدهد که این رویکرد حتی یک سال بعد نیز میتواند ایمن و مؤثر باقی بماند.
محققان در مقاله منتشر شده خود مینویسند: CTX310 با عوارض جانبی کمی همراه بود و تغییرات پایداری در سطح ANGPTL3 و لیپوپروتئینهای آتروژنیک در عرض یک سال ایجاد کرد که پتانسیل آن را به عنوان یک درمان یکباره بیشتر تأیید میکند.
برخی از افراد با انواع از دست رفته در ژنی که پروتئین ANGPTL3 را تولید میکند، متولد میشوند. مقدار کمتر این پروتئین به این معنی است که بدن بهتر میتواند چربیهای موجود در خون را پردازش کند که برای متعادل نگه داشتن کلسترول مفید است.
ایده پشت CTX310 این است که به صورت مصنوعی همان تغییر ژنتیکی را ایجاد کرده و اثرات مشابهی بر کلسترول LDL ایجاد کنیم.
در این آزمایش که اکنون ۱۲ ماه است پیگیری میشود، ۱۵ نفر با مشکلات جدی سلامتی مربوط به کلسترول یا تریگلیسیرید (نوعی چربی موجود در خون) تزریق داخل وریدی برای رساندن نانوذرات حاوی دستورالعملهای CRISPR دریافت کردند.
یکی از شرکتکنندگان در مطالعه ۱۷۹ روز پس از درمان درگذشت، اگرچه محققان به این نتیجه رسیدهاند که این مرگ ربطی به CTX310 نداشته است.
در ۱۴ شرکتکننده دیگر، کاهش کلسترول و تریگلیسیرید ادامه یافته و هیچ عارضه جانبی جدی جدیدی گزارش نشده است.
برای چهار شرکتکنندهای که بالاترین دوز نانوذرات منتقلشده به سلولهای کبدی به نام هپاتوسیتها را دریافت کردند، سطح ANGPTL3 به طور متوسط ۷۸.۶ درصد کاهش یافت. کلسترول LDL آنها به طور متوسط ۵۲.۵ درصد و تریگلیسیرید آنها به طور متوسط ۴۷.۸ درصد کاهش یافت.
در حالی که این آزمایش شامل نمونه بزرگی از بیماران نیست، این نتایج اولیه امیدوارکننده هستند و نشان میدهند که این درمان ارزش توسعه بیشتر را دارد.
محققان میگویند: در میان بیماران مبتلا به اختلالات لیپیدی، پتانسیل یک درمان یکباره برای ایجاد جهش از دست دادن عملکرد در هپاتوسیتها که از انواع طبیعی مرتبط با کاهش خطر بیماری قلبی-عروقی آترواسکلروتیک تقلید میکند، یک فرصت درمانی منحصر به فرد را نشان میدهد.
یک درمان یکباره با CRISPR میتواند برای بیماران در مقایسه با درمانهایی که باید روزانه یا هفتگی تجویز شوند، سادهتر باشد و شرکتکنندگان در این آزمایش بهطور خاص انتخاب شدند، زیرا اختلالات چربی داشتند که به داروهای مرسوم پاسخ نمیدادند.
آزمایشهای بیشتری برای فهمیدن اینکه آیا این روش واقعاً قابل اجراست یا خیر، مورد نیاز است که باید شامل افراد بیشتری در مدت زمان طولانیتر باشد.
ضمن اینکه ویرایش ژن با خطراتی همراه است، حتی اگر محققان عمداً انواعی را هدف قرار دهند که بهطور طبیعی در برخی افراد رخ میدهند و با هیچ تأثیر نامطلوبی بر سلامت آنها همراه نبوده است.
آزمایش فاز 1a که در اینجا گزارش شده است، اولین آزمایشی بود که شامل انسانها بود و اکنون یک آزمایش فاز 1b برای تکمیل یافتهها در حال انجام است. فاز 1b در حال آزمایش یک دوز ثابت مطابق با بالاترین دوز در آزمایش فاز 1a است که بسیار مؤثر بوده است.
محققان میگویند: اثربخشی در فاز 1b در گروههای جداگانهای از بیماران مبتلا به اختلالات چربی خاص ارزیابی میشود.
این پژوهش در مجله پزشکی New England منتشر شده است.