عصر کرد - ایسنا /زنگ خطر برای تیم ملی والیبال ایران که چندین پله در رنکینگ جهانی سقوط کرده، به صدا درآمده است و امروز باید راه صعود به المپیک را در مسیر تغییر و اصلاح نقاط ضعف و حل چالشها در مدت زمانی کوتاه پیدا کند.
تیم ملی ایران در مسابقات لیگ ملتهای والیبال ۲۰۲۶، با عملکردی دور از انتظار کار خود را با ۳ برد و ۹ باخت به پایان رساند که نتیجه آن سقوط به رده نوزدهم رنکینگ جهانی بود. اکنون تیم ملی در فاصله اندکی با مسابقات آسیایی قرار دارد که آخرین شانس ورود به المپیک لسانجلس است و برای رسیدن به آن، لزوم بازنگری در عملکرد و بررسی نقاط ضعف و ایرادات تیم، بیش از پیش احساس میشود.
تیم ملی والیبال ایران برای بازگشت به مسیر موفقیت، باید در مسابقات آسیایی، با نگاهی متفاوتتر از لیگ ملتها حضور یابد و اکنون زمان برداشت تمام بذرهای کاشته فرا رسیده است. در این راستا، نقطه نظرات کارشناسان و پیشکسوتان والیبال را درباره عوامل ضعف و ضرورتهایی که تیم ملی و فدراسیون والیبال باید مدنظر قرار دهند، جویا شدهایم.
از بازنگریهای مدیریتی تا آشنایی مربی با فرهنگ ایران
باقر سلیماننژاد، بازیکن سابق تیم ملی و مربی بینالمللی والیبال در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: با توجه به اینکه رنکینگ تیم ملی والیبال ایران به رده نوزدهم سقوط کرده و تیم نیز بهطور کامل جوانگرایی کرده است، ملیپوشان برای مسابقات قهرمانی آسیا آماده میشوند تا بتوانند سهمیه المپیک لسآنجلس را به دست آورند؛ هدفی که البته کار بسیار دشواری است. تیم ملی در لیگ ملتهای والیبال کاملا جوان بود، در حالی که میتوانست چهارتا پنج بازیکن دیگر نیز به ترکیب اضافه شود و نتایج بهتری بگیرد. بازیهای تیم فراز و نشیب زیادی داشت که میتوان این مسئله را تا حدی به جوانی تیم نسبت داد.
وی با بیان اینکه مسابقات قهرمانی آسیا آخرین مرحلهای است که برای رسیدن به المپیک شانس داریم، تأکید کرد: والیبال، بازی لحظههاست. چرا دو هفته تمرین و مسابقات تیم ملی تعطیل شد؟ این دو هفته میتوانست برای روبرتو پیاتزا فرصت مناسبی باشد تا نقاط ضعف و قوت تیم را بررسی و ریشهیابی کند. باید دقیق آنالیز کنیم و ببینیم چرا والیبال ما تاکنون به جای پیشرفت، در مسیر نزولی قرار گرفته است. باید دلایل این اتفاق را پیدا و در کنار آن، پیشنهادها و انتقادهای سازنده را مطرح کنیم.
ضرورت فعال و بهروز شدن کمیته آموزش والیبال
سلیماننژاد با تأکید بر اهمیت کمیته آموزش برای هر رشته ورزش، بیان کرد: زمانی که کمیته آموزش فعال، پویا و بهروز باشد و در سراسر کشور برنامهریزی صحیح و مدونی صورت بگیرد، قطعاً میتوان به نتایج مطلوب دست یافت. کمیته مربیان و سایر کمیتههای فدراسیون والیبال نیز باید به همین شکل فعال و اثرگذار باشند.
وی با اشاره به نبود اکثریت استانها در لیگ برتر والیبال، بیان کرد: ما استانهای زیادی در کشور داریم؛ خراسان بزرگ، خوزستان، کرمانشاه، همدان، گیلان، مازندران، تهران، یزد، شیراز، اصفهان، کرمان، آذربایجان، لرستان و استانهای دیگر؛ اما چند مورد از این استانها در لیگ برتر تیم دارند؟ شاید پنج یا ۶ استان تیمداری میکنند و این یعنی ما هنوز از تمام ظرفیت کشور استفاده نکردهایم.
تمام استانها باید تیم والیبال لیگ برتری داشته باشند
این مربی بینالمللی والیبال با بیان اینکه ویترین هر استان، تیم لیگ برتری آن است، تصریح کرد: باید برنامهریزی شود و مسئولان و رؤسای فدراسیون در کنار یکدیگر بنشینند و تمهیداتی بیندیشند تا هر استان بتواند تیمی در لیگ برتر داشته باشد. ویترین هر استان، تیم لیگ برتری آن است و وقتی یک استان در بالاترین سطح مسابقات تیم داشته باشد، جوانان، نوجوانان، امیدها و آیندهسازان آن منطقه نیز انگیزه پیدا میکنند تا مسیر رشد و شکوفایی خود را در والیبال ادامه دهند.
وی افزود: نمونه آن استان خراسان رضوی است که سه سال است تیمی در لیگ برتر والیبال ندارد و حتی هیأت والیبال استان با سرپرستی اداره میشود. این مسائل واقعاً معضل است و به ورزش لطمه میزند. چنین موضوعاتی باید در سراسر کشور بررسی شود. افرادی که باتجربه، صاحبنظر و به علم روز آگاهی دارند، چرا نباید از وجودشان استفاده شود؟ چرا اتاق فکر تشکیل نمیدهیم و مدیریت بحران نمیکنیم؟
سلیماننژاد با تأکید بر استفاده حداکثری از فرصت تمرین، تشریح کرد: وقتی دو هفته مسابقات و تمرین بازیکنان تیم ملی والیبال تعطیل میشود، بدن بازیکنان کاملاً از شرایط مسابقه خارج میشود و بعد میخواهیم در عرض دو تا سه هفته دوباره تیم را به شرایط مطلوب برگردانیم؛ در حالی که تیمهای دیگر با قدرت تمرین میکنند. اگر این آخرین شانس را هم از دست بدهیم، واقعاً شرایط دشوار خواهد شد.
وی تصریح کرد: کمیته نظارت بر هیأتهای والیبال استانها، کمیته نظارت بر سوپرلیگ کشور و بسیاری از بخشهای دیگر باید فعال شوند. ما واقعاً بسیاری از این کارها را انجام ندادهایم و نتیجه آن نیز سقوط تیم ملی به رده نوزدهم رنکینگ جهان است؛ اتفاقی که بسیار ناخوشایند است و میلیونها هوادار والیبال ایران را ناراضی کرده است. سطح آگاهی، دانشافزایی و شیوه نگاه به والیبال بسیار مهم است که باید مورد بررسی قرار گیرد. یک بازآموزی جدی باید انجام شود و حتی اساسنامه نیز باید آسیبشناسی شود.
مربی تیم ملی والیبال باید فرهنگ ایران را بشناسد
این مربی بینالمللی والیبال درباره سرمربی تیم ملی، بیان کرد: ما به یک مربی نیاز داریم که علاوه بر دانش فنی، روانشناس باشد، فرهنگ ایران را بشناسد و بتواند ارتباط خوبی با بازیکنان برقرار کند؛ مانند ولاسکو که تحول بزرگی در والیبال ایران ایجاد کرد. در دوره یزدانیخرم نیز استعدادیابی آغاز شد و زیربنای والیبال کشور شکل گرفت و آن دوره به دوران طلایی والیبال ایران تبدیل شد. سؤال این است که چه زمانی میتوانیم دوباره بازیکنان درخشان و نسل طلایی دیگری بسازیم؟
وی با تأکید بر استفاده از پیشکسوتان صاحبنظر در والیبال، تصریح کرد: ما مشکلات زیادی داریم و زیربنای والیبال ایران درست نیست. این همه افراد صاحبنام در حوزه استعدادیابی داریم که حتی در دنیا شناخته شدهاند، اما کنار نشستهاند. نباید این آخرین فرصت را از دست بدهیم. ما تابع زمان هستیم و زمان تابع ما نیست. باید از موقعیتی که اکنون در اختیار داریم استفاده کنیم و از تمام ظرفیت والیبال ایران بهره ببریم.
سلیماننژاد با بیان اینکه اکنون زمان تشکیل اتاق فکر و مدیریت بحران است، خاطرنشان کرد: اکنون زمانی است که باید همه دست به دست هم بدهیم و آخرین شانس خود را در مسابقات آسیایی امتحان کنیم. روی کاغذ، ژاپن و چین تیمهای قدرتمندی هستند، اما در میدان مسابقه شرایط متفاوت است. در مسابقات اخیر نیز اشتباهات زیادی داشتیم. برای مثال تیم در تعویضها مرتکب اشتباه میشود و سه امتیاز را از دست میدهد؛ این برای تیم ملی بسیار بد است. سؤال این است که چه کسی پاسخگوی این اشتباهات است؟
لزوم شفافسازی درباره برنامههای تیم ملی والیبال
وی افزود: باید برنامهریزی دقیق داشته باشیم و همه جوانب را ریزبهریز بررسی و پیگیری کنیم. از همین حالا باید برنامه اردوهای تیم ملی والیبال مشخص باشد؛ اینکه چه زمانی به اردو بروند، چه زمانی استراحت کنند و چه دیدارهای تدارکاتی داشته باشند. باید با یک تیم قدرتمند دیدار تدارکاتی برگزار کنیم تا برای مسابقات آسیایی آماده شویم. شفافسازی نیز باید در تیم ملی انجام شود و برنامههای روبرتو پیاتزا مشخص باشد.
این مربی بینالمللی والیبال با اشاره به ضرورت تشکیل اتاق فکر برای تقویت والیبال کشور، تأکید کرد: اکنون باید از هر استان چند تن از افراد صاحبنظر را دعوت کرده، یک اتاق فکر برای حل مشکلات تیم ملی والیبال و حرکت به سمت تقویت و توسعه آن تشکیل داده، نقطهنظرات آنها را بشنوند، جمعبندی کنند و بلافاصله وارد مرحله اجرا شوند. در غیر این صورت، اگر با همین روال پیش برویم، کار بسیار سختی در والیبال کشور در پیش خواهیم داشت.
ضرورت افزایش بودجه والیبال با توجه به حجم اعزامیهای آن
در ادامه، مهدی فعال – بازیکن سابق تیم ملی و کارشناس والیبال در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: تیم ملی والیبال ایران، تیمی را تشکیل داده که میانگین سنی آن، یکی از پایینترین میانگینهای سنی در سالهای اخیر است. به هر حال، بازیکنان و اعضای تیم ملی که قرار است در آینده جزو ملیپوشان کشور باشند، باید میدانهای وسیعتر و پررنگتری را تجربه کرده تا بتوانند به بازیکنانی همچون سعید معروف، محمد موسوی و دیگر قدرتهایی که در گذشته در تیم ملی حضور داشتند، تبدیل شوند.
وی با تأکید بر اینکه باید با تکیه بر علم تمرین، تکرار و ممارست و همچنین برگزاری مسابقات مهمتر به عنوان دیدارهای تدارکاتی، ظرفیت والیبال را شکوفا کنیم، بیان کرد: مسابقات آسیایی که در شهریورماه برگزار میشود، برای تیم ملی والیبال ما بسیار حائز اهمیت است؛ چراکه قهرمان آسیا به صورت مستقیم به مسابقات المپیک راه پیدا میکند. بنابراین، از هماکنون باید روی ریکاوری روانی، علم تمرین و برگزاری مسابقات تدارکاتی تمرکز داشته باشیم.
این کارشناس والیبال با اشاره به اهمیت بودجه و افزایش آن در والیبال کشور، تصریح کرد: با توجه به حجم بالای اعزامها در رشته والیبال در بخش بانوان، والیبال ساحلی، نوجوانان، جوانان و بزرگسالان، باید اعتبار و کمک لازم به فدراسیون والیبال اختصاص داده شود. ما باید بودجهای داشته باشیم که خروجی آن به گونهای باشد که برای تیم ملی دغدغه و مشکل ایجاد نکند.
دیدار تدارکاتی با تیمهای قدرتمند والیبال
وی با تأکید بر اهمیت دیدارهای تدارکاتی باکیفیت با تیمهای قدرتمند والیبال، اظهار کرد: دیدارهای تدارکاتی تیم ملی والیبال ما نباید با کشورهایی همچون پاکستان یا ترکیه باشد. ما باید با بهترین تیمها، دیدارهای تدارکاتی برگزار کنیم و بهترین اردوها را داشته باشیم؛ چراکه هدف اصلی ما، المپیک است.
فعال با بیان اینکه عدم تجربه بازیکنان جوان، بهخصوص موتور تیم، عامل اصلی عملکرد ضعیف تیم ملی در لیگ ملتهای والیبال است، تشریح کرد: موتور تیم باید به اصطلاح والیبالیها، شلاق بخورد. موتور تیم، تقسیمکننده پنج منطقه والیبال و تغذیهکننده این مناطق در آنِ واحد است. زمانی که موتور تیم شلاق خورده، تجربه کسب کرده و قوی شود، ما بهراحتی از موانع عبور میکنیم؛ یعنی ما در مسابقات چهاردهم نمیشویم، بلکه میتوانیم در جمع هشت تیم برتر جهان قرار بگیریم.
والیبال ایران با معضل کمبود پاسور مواجه است
بازیکن سابق تیم ملی والیبال با تأکید بر اینکه تیم ملی باید از تمام ظرفیت والیبال در ایران استفاده کند، ادامه داد: ما باید با مربیانی که در پست پاسور تخصص دارند، یک فراخوان برگزار کرده و بازیکنان را از پایه شناسایی کنیم. این کارگاه پاسوری را بدون اینکه تعطیل کنیم، در طول سال داشته باشیم. ما نمیتوانیم پاسور از جای دیگری بیاوریم. در ایران بازیکنانی برای دریافت، قدرت و حمله روی تور زیاد داریم اما در پست پاسوری، حتی دو نفر هم نمیتوان نام برد. لیگ برتر والیبال نیز با معضل کمبود پاسور مواجه است، در حالی که در سرعت، قدرت، لیبرو و بازیکن در پستهای مختلف به وفور پیدا میشود.
وی افزود: در این کارگاه پاسوری، کسانی که توانایی دارند باید وارد کار شوند تا بتوانیم با دو تا سه سال کار حرفهای، یک مسیر مشخص برای پرورش پاسور تیم ملی ایران ترسیم کنیم. عرشیا بهنژاد نیز میتواند تقویتکننده این کار باشد. اکنون اگر تیم ژاپن به این نقطه در والیبال رسیده، نشانگر کار حرفهای و نتیجه مدتها تلاش در این موضوع است.
فعال تصریح کرد: باید ۱۰ تا ۲۰ نفر از سراسر ایران را با معیارهای جهانی و با قد بالای یک متر و ۹۰ سانتیمتر، در پست پاسوری استعدادیابی کرده، پرورش داده و تغذیه کنیم. در آن صورت، بعد از دو تا سه سال، حداقل یک پاسور حرفهای خواهیم داشت.
لیگ ملتهای والیبال فرصتی برای پیدا کردن ترکیب اصلی در مسابقات آسیایی
در ادامه، نوید مشجری، مربی تیم ملی «ب» والیبال ایران به ایسنا گفت: تیم ملی والیبال در این دوره از لیگ ملتها عملکرد نسبتاً ضعیفی داشت. با توجه به اینکه مسابقات قهرمانی آسیا را پیش رو داریم، اکنون فرصت مناسبی است تا تیم ملی، ریکاوری مطلوبی داشته باشد و با برطرف کردن ایراداتی که در لیگ ملتها داشت، بتواند در مسابقات قهرمانی آسیا عملکرد بهتری از خود به نمایش بگذارد و با کسب عنوان قهرمانی، سهمیه ورود مستقیم به المپیک را به دست آورد.
وی با بیان اینکه نمیتوان یک عامل مشخص را برای نتایج به دستآمده در لیگ ملتهای والیبال عنوان کرد، افزود: عوامل متعددی در این موضوع دخیل هستند که بر عملکردی که امسال شاهد آن بودیم، تأثیر گذاشتهاند. آنچه به نظر میرسید این بود که روبرتو پیاتزا به دنبال پیدا کردن ترکیب اصلی خود برای مسابقات آسیایی بود. درست است که لیگ ملتها اهمیت زیادی دارد و امتیازات آن بر رنکینگ تأثیرگذار است، اما به نظر میرسید پیاتزا در کنار نتیجهگیری، به دنبال شناخت و پیدا کردن ترکیب اصلی برای رقابتهای آسیایی نیز بود و شاید یکی از دلایل نتایج نهچندان خوب ما همین موضوع باشد.
مشجری با اشاره به جوان بودن ترکیب تیم ملی والیبال و شرایط خاص کشور، تأکید کرد: برخی از بازیکنان امسال برای نخستین یا دومین بار در لیگ ملتهای والیبال به میدان میرفتند و طبیعتاً تجربه زیادی نداشتند. از سوی دیگر، شرایطی که برای کشورمان پیش آمد و اتفاقاتی که در کشور رخ داد نیز نمیتواند بیتأثیر بوده باشد.
تغییرات مداوم زوج دفاع وسط؛ عامل ضعف در دفاع روی تور
آنالیزور سابق تیم ملی والیبال با بیان اینکه یکی از عوامل ضعف تیم ملی در لیگ ملتهای والیبال، دفاع روی تور بود، تصریح کرد: عملکرد دفاع روی تور تیم ملی والیبال در لیگ ملتها چندان خوب نبود و در این بخش ضعیف عمل کردیم؛ موضوعی که خود به عوامل مختلفی بستگی دارد. بخشی از آن به مسائل تحلیلی مربوط میشود که در زمینه تحلیل سیستم حریف و شناخت تیم مقابل مشکلی نداشتهایم؛ یعنی نمیتوان گفت تیم بهخوبی آنالیز نمیکرد و به همین دلیل قادر به ارائه دفاع مناسب نبود.
وی افزود: بخش دیگری از عملکرد دفاع روی تور به نحوه اجرای کار در زمین بازمیگردد. ما در پست دفاع وسط، تغییرات نسبتاً زیادی داشتیم و این مسئله تأثیرگذار بوده است. در بیشتر مسابقات، محمد ولیزاده در ترکیب حضور داشت، اما زوج او تغییر میکرد؛ یوسف کاظمی، عیسی ناصری و در چند بازی پایانی نیز نیما باطنی در کنار او قرار میگرفتند.
مشجری با تأکید بر ضرورت فیکس بودن زوج دفاع روی تور، تشریح کرد: تغییرات بر روی زوج مدافع، تأثیر زیادی بر عملکرد آنان داشته است؛ چراکه دفاع روی تور به تمرکز و هماهنگی بالایی نیاز دارد و تغییرات مداوم، چه در ورود و خروج بازیکنان و چه در تغییر زوج دفاع وسط، میتواند هماهنگی تیم را تحت تأثیر قرار دهد. اگر تیم ملی بتواند به زوج ایدهآل خود در بخش دفاع وسط برسد، این مشکل نیز تا حد زیادی برطرف خواهد شد.
کارشناسان والیبال برای بازگشت تیم ملی به مسیر المپیک بر ضرورت بررسی ریشهای نقاط ضعف تأکید کردند و از اصلاح ساختار، توجه به ظرفیتهای کل کشور، ایجاد کارگاه حرفهای پاسوری، تقویت والیبال استانها، شفافسازی و فرهنگشناسی مربی، بهبود وضعیت دفاع روی تور، لزوم افزایش بودجه والیبال و برگزاری دیدارهای تدارکاتی باکیفیت سخن گفتند تا شاهد نسل طلایی دیگری در والیبال ایران باشیم.