عصر کرد - سنندج- اربعین امسال در کردستان با برنامههای فرهنگی و هنری از مرز باشماق تا شهرهای مختلف همراه شده تا فرهنگ عاشورا، وحدت اسلامی و ظرفیتهای بومی کردستان در قاب هنر را به زائران معرفی کند.
خبرگزاری مهر؛ گروه استانها : اربعین حسینی در سالهای اخیر تنها یک رویداد مذهبی و آیینی نیست، بلکه به یکی از بزرگترین جلوههای همبستگی اجتماعی، وحدت مسلمانان و بازنمایی فرهنگ عاشورا در سطح منطقهای و بینالمللی تبدیل شده است.
در این میان، استان کردستان با قرار گرفتن در مسیر تردد بخشی از زائران اربعین و میزبانی از آنان در مرز بینالمللی باشماق مریوان، نقشی مهم در شکلگیری این حرکت فرهنگی و تمدنی دارد.
مرز باشماق طی سالهای گذشته به یکی از مسیرهای مهم تردد زائران اربعین تبدیل شده و همین مسئله ضرورت برنامهریزی فرهنگی متناسب با ویژگیهای این منطقه را دوچندان کرده است.
مسئولان فرهنگی استان تلاش دارند با بهرهگیری از ظرفیتهای بومی، هنری و آیینی کردستان، فضای متفاوتی را برای زائران ایجاد کنند؛ فضایی که در آن علاوه بر ارائه خدمات، مفاهیم عاشورایی، وحدت اسلامی و فرهنگ مقاومت نیز مورد توجه قرار گیرد.
در همین راستا، کمیته فرهنگی ستاد اربعین استان کردستان از ماههای گذشته برنامهریزی برای اجرای مجموعهای از فعالیتهای فرهنگی و هنری را آغاز کرده و بخشی از این برنامهها در مرز باشماق و شهرستان مریوان و بخش دیگری در نقاط مختلف استان اجرا خواهد شد.
سه محور اصلی برنامههای فرهنگی اربعین در کردستان
مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین استان کردستان، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به رویکردهای اصلی برنامههای امسال اظهار کرد: فعالیتهای فرهنگی اربعین در استان با تمرکز بر سه محور مهم طراحی شده است که نخستین محور به تقویت وحدت و همدلی اختصاص دارد.
علی اصغر دریایی افزود: محور دوم برنامهها، افزایش شناخت و معرفت جامعه نسبت به فرهنگ عاشورا و نهضت امام حسین (ع) است و در محور سوم نیز تلاش میشود ظرفیتهای فرهنگی، هنری و بومی کردستان در معرض دید زائران و مخاطبان قرار گیرد.
دریایی در پاسخ به پرسش خبرنگار مهر درباره اقدامات انجام شده برای آمادهسازی فعالیتهای فرهنگی اربعین، با بیان اینکه برنامههای فرهنگی امسال در قالبهای مختلف پیشبینی شده است، ادامه داد: مجموعه برنامهها در دو بخش عمومی و تخصصی دنبال میشود که در بخش نخست، فعالیتهای محیطی و برنامههای فرهنگی برای فضای عمومی و محل حضور زائران در نظر گرفته شده و در بخش دوم نیز برنامههای تخصصی هنری و فرهنگی در مرز باشماق و شهرستانهای مختلف استان اجرا خواهد شد.
به گفته وی، هدف از این تقسیمبندی آن است که فعالیتهای فرهنگی اربعین متناسب با فضای هر منطقه و گروههای مختلف مخاطبان طراحی شود و در عین حال، از ظرفیتهای متنوع هنری و فرهنگی استان برای انتقال پیام اربعین بهره گرفته شود.
آموزش مبلغان؛ گامی برای تقویت فعالیتهای فرهنگی
وی افزود: یکی از بخشهای مهم برنامهریزی فرهنگی اربعین در کردستان، آمادهسازی نیروهای فعال در این حوزه است بر همین اساس، کمیته فرهنگی ستاد اربعین استان فعالیت خود را محدود به روزهای منتهی به اربعین نکرده و از ماههای قبل مقدمات اجرای برنامهها را در دستور کار قرار داده است.
مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین کردستان در این زمینه از برگزاری یک دوره آموزشی ویژه مبلغان اعزامی به مناطق برونمرزی خبر داد و گفت: این دوره با هدف افزایش آمادگی و توانمندسازی نیروهای فرهنگی برگزار شد و با استقبال مناسبی نیز مواجه شد.
وی اضافه کرد: حضور مبلغان و نیروهای فرهنگی در برنامههای مرتبط با اربعین نیازمند آمادگی و شناخت کافی از شرایط فرهنگی و اجتماعی مناطق هدف است و برگزاری دورههای آموزشی میتواند زمینه را برای فعالیت مؤثرتر آنان فراهم کند.
دریایی تأکید کرد: فعالیت فرهنگی در اربعین باید با شناخت دقیق از مخاطبان، شرایط منطقه و پیام اصلی این حرکت بزرگ انجام شود و به همین دلیل، آموزش نیروهای فرهنگی از جمله اقداماتی است که در برنامهریزیهای این کمیته مورد توجه قرار گرفته است.
تولید محتوای اربعینی با نگاه به فرهنگ مقاومت
وی بیان کرد: در کنار فعالیتهای میدانی، تولید و آمادهسازی محتوای فرهنگی نیز بخش دیگری از برنامههای کمیته فرهنگی ستاد اربعین کردستان است.
به گفته مسئول این کمیته، برای ساماندهی این بخش، کارگروه تخصصی تولید محتوا تشکیل شده و محتوای مورد نیاز برای ایام اربعین آماده شده است.
دریایی با اشاره به فعالیت این کارگروه گفت: تولیدات فرهنگی شامل انواع بنرها، محصولات تبلیغی و اقلام فرهنگی است که با توجه به فضای اربعین و همچنین شرایط روز کشور طراحی و آماده شدهاند.
وی افزود: در بخشی از این محصولات تلاش شده است به موضوعات مرتبط با تحولات منطقه و فرهنگ مقاومت پرداخته شود تا محتوای ارائه شده علاوه بر پیوند با واقعه عاشورا، با مسائل و دغدغههای روز جامعه نیز ارتباط داشته باشد.
مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین استان کردستان همچنین از توجه به ظرفیتهای فرهنگی و مذهبی اهل سنت در تولیدات این حوزه خبر داد و گفت: بخشی از آثار آماده شده به نگاه اهل سنت به شخصیت و قیام امام حسین (ع) اختصاص دارد.
وی ادامه داد: روایتهای تاریخی مرتبط با واقعه عاشورا و همچنین اشعار شاعران اهل سنت درباره این حادثه تاریخی نیز در مجموعه تولیدات فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است.
وی گفت: این رویکرد میتواند از ظرفیتهای مشترک فرهنگی و اعتقادی میان مذاهب اسلامی برای تقویت همدلی و وحدت بهره بگیرد؛ موضوعی که در استان کردستان با ترکیب متنوع فرهنگی و مذهبی، اهمیت ویژهای دارد.
راهنمای زائران؛ از اطلاعرسانی تا تسهیل سفر
دبیر شورای فرهنگ عمومی کردستان تصریح کرد: یکی دیگر از اقدامات انجام شده در حوزه فرهنگی، تهیه راهنمای جامع زائران است، این راهنما با هدف ارائه اطلاعات مورد نیاز زائران تهیه شده و قرار است در دو قالب چاپی و الکترونیکی در اختیار آنان قرار گیرد.
دریایی با اشاره به این اقدام بیان کرد: راهنمای جامع زائران آماده شده و در آینده نزدیک در اختیار زائران اربعین قرار خواهد گرفت.
وی عنوان کرد: انتشار چنین محتوایی میتواند به افزایش دسترسی زائران به اطلاعات مورد نیاز در مسیر سفر کمک کند و در کنار فعالیتهای فرهنگی، نقش مهمی در ساماندهی ارتباطات و اطلاعرسانی ایفا کند.
وی اضافه کرد: از سوی دیگر، استفاده از قالب الکترونیکی این امکان را فراهم میکند که محتوای راهنما با سرعت بیشتری در اختیار مخاطبان قرار گیرد و زائران بتوانند پیش از آغاز سفر یا در طول مسیر از اطلاعات ارائه شده استفاده کنند.
باشماق؛ میزبان برنامههای فرهنگی و هنری
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان در پاسخ به خبرنگار مهر درباره برنامههای هنری پیشبینی شده در مرز باشماق و شهرستانهای استان یادآور شد: مرز باشماق مریوان به عنوان یکی از نقاط مهم تردد زائران اربعین، امسال نیز میزبان مجموعهای از برنامههای فرهنگی و هنری خواهد بود.
مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین کردستان همچنین از تدارک برنامههای متنوعی در این مرز و شهرستان مریوان خبر داد.
به گفته دریایی، اجرای تئاترهای خیابانی با موضوع اربعین و فرهنگ عاشورا یکی از برنامههای پیشبینی شده برای این ایام است. این برنامهها با توجه به ماهیت محیطی و عمومی خود میتوانند ارتباط مستقیمی با زائران برقرار کنند و مفاهیم عاشورایی را در قالبی هنری و قابل فهم به مخاطبان منتقل کنند.
وی گفت: دفنوازی نیز از دیگر برنامههایی است که برای فضای اربعین در مریوان و مرز باشماق در نظر گرفته شده است؛ هنری که ریشه عمیقی در فرهنگ کردستان دارد و میتواند بخشی از هویت فرهنگی منطقه را در جریان میزبانی از زائران به نمایش بگذارد.
وی اذعان کرد: همچنین برگزاری برنامههای خوشنویسی و نمایشگاههای فرهنگی و هنری در شمار دیگر برنامههای پیشبینی شده قرار دارد تا زائرانی که از این مسیر عبور میکنند، علاوه بر بهرهمندی از فضای معنوی اربعین، با بخشی از توانمندیها و جلوههای فرهنگی و هنری استان کردستان نیز آشنا شوند.
پیوند آیینهای بومی با فرهنگ عاشورا
وی خاطر نشان کرد: برنامههای فرهنگی اربعین در کردستان تنها به مرز باشماق محدود نخواهد بود و شهرستانهای مختلف استان نیز بر اساس ظرفیتهای فرهنگی و آیینی خود در این رویداد مشارکت خواهند داشت.
دریایی در این رابطه گفت: برای هر یک از شهرستانها متناسب با توانمندیها، فرهنگ بومی و ظرفیتهای هنری موجود، برنامههایی در نظر گرفته شده است.
وی با اشاره به برنامههای پیشبینی شده در بیجار افزود: در این شهرستان مراسم تعزیهخوانی و برخی برنامههای آیینی برگزار خواهد شد.
مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین کردستان همچنین از اجرای برنامههای فرهنگی و هنری در کامیاران خبر داد و گفت: دفنوازی و چَمَریخوانی از جمله برنامههایی است که برای این شهرستان پیشبینی شده است.
وی ادامه داد: استفاده از ظرفیتهای بومی در اجرای برنامههای اربعین، این امکان را فراهم میکند که پیام عاشورا از مسیر هنرهای سنتی و آیینهای ریشهدار منطقه به مخاطبان منتقل شود.
دریایی ادامه داد: از سوی دیگر، حضور این عناصر در برنامههای اربعین میتواند به معرفی فرهنگ و هنر کردستان و تقویت پیوند میان هویت بومی و مفاهیم دینی کمک کند.
فرهنگ؛ حلقه اتصال اربعین و ظرفیتهای کردستان
وی اضافه کرد: استان کردستان در سالهای اخیر تلاش کرده است نقش خود را در میزبانی از زائران اربعین تنها به حوزه خدمات و پشتیبانی محدود نکند، اجرای برنامههای فرهنگی و هنری در کنار فعالیتهای خدماتی، بخشی از این رویکرد است که میتواند تصویر متفاوتی از ظرفیتهای استان را به زائران داخلی و خارجی ارائه کند.
مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین کردستان با تأکید بر اهمیت این موضوع اظهار کرد: تمامی کمیتههای ستاد اربعین با همکاری و هماهنگی در حال فراهم کردن زمینههای لازم برای برگزاری باشکوه این رویداد هستند، اما حوزه فرهنگ برای رسیدن به اثرگذاری مطلوب به حمایت و پشتیبانی بیشتری نیاز دارد.
دریایی ادامه داد: تقویت پشتیبانی از فعالیتهای فرهنگی میتواند زمینه افزایش دامنه برنامهها و استفاده بهتر از ظرفیتهای موجود در مرز باشماق و دیگر نقاط استان را فراهم کند.
وی افزود: کردستان از ظرفیتهای قابل توجهی در حوزه فرهنگ، هنر و آیینهای بومی برخوردار است و حمایت از برنامههای فرهنگی اربعین میتواند زمینه معرفی گستردهتر این توانمندیها را در سطح کشور و حتی عرصه بینالمللی فراهم کند.
اربعین؛ فرصتی برای معرفی هویت فرهنگی کردستان
مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین کردستان ادامه داد: آنچه در برنامهریزی امسال کمیته فرهنگی ستاد اربعین کردستان بیش از هر چیز به چشم میآید، تلاش برای ایجاد پیوند میان پیام جهانی اربعین و ظرفیتهای فرهنگی استان است؛ رویکردی که در آن، مفاهیمی همچون وحدت اسلامی، فرهنگ عاشورا، مقاومت و هویت بومی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
وی بیان کرد: از یک سو، زائران در مسیر تردد خود با برنامههایی مواجه خواهند شد که هدف آنها تقویت معرفت عاشورایی و انتقال پیام قیام امام حسین (ع) است و از سوی دیگر، اجرای برنامههایی مانند دفنوازی، چَمَریخوانی، تعزیه، خوشنویسی و تئاتر خیابانی فرصتی برای معرفی بخشی از فرهنگ و هنر کردستان به شمار میرود.
دریایی خاطر نشان کرد: این ترکیب میتواند اربعین را به بستری برای گفتگوی فرهنگی میان مردم مناطق مختلف تبدیل کند؛ بستری که در آن زائران ضمن تجربه یک سفر معنوی، با بخشی از میراث فرهنگی و هنری منطقه میزبان نیز آشنا میشوند.
ضرورت حمایت از فعالیتهای فرهنگی
وی با بیان اینکه گسترش برنامههای فرهنگی در اربعین نیازمند هماهنگی میان دستگاههای مختلف و تأمین منابع لازم است، گفت: هرچند بخش قابل توجهی از برنامههای پیشبینی شده در کردستان آماده اجراست، اما توسعه دامنه این فعالیتها به حمایت بیشتر از مجموعههای فرهنگی و هنری وابسته است.
وی اذعان کرد: تقویت این بخش میتواند به افزایش کیفیت برنامهها، حضور گستردهتر هنرمندان و فعالان فرهنگی و همچنین تولید محتوای متنوعتر منجر شود، در عین حال، بهرهگیری از ظرفیت هنرمندان بومی استان، فرصت مناسبی برای حمایت از فعالیتهای فرهنگی و هنری منطقه و معرفی استعدادهای کردستان به مخاطبان گستردهتر فراهم میکند.
دریایی به اهمیت اربعین پرداخت و اظهار کرد: اربعین تنها یک مناسبت در تقویم نیست، بلکه رویدادی است که ظرفیت ایجاد ارتباط میان جوامع، تقویت همبستگی و انتقال مفاهیم فرهنگی را در ابعادی گسترده دارد. به همین دلیل، حضور فعال و هدفمند بخش فرهنگ در این رویداد میتواند آثار آن را فراتر از روزهای برگزاری مراسم گسترش دهد.
حرکت فرهنگی از باشماق تا شهرهای کردستان
برنامههای پیشبینی شده برای اربعین امسال در کردستان نشان میدهد که این استان تلاش دارد از ظرفیت مرز باشماق برای تقویت تعاملات فرهنگی و معرفی توانمندیهای خود بهره بگیرد. از تولید محتوای تبلیغی و فرهنگی تا اجرای برنامههای هنری و آیینی، مجموعهای از فعالیتها در نقاط مختلف استان طراحی شده است.
در این میان، توجه به نگاه اهل سنت به امام حسین (ع)، استفاده از اشعار شاعران اهل سنت درباره عاشورا و بهرهگیری از آیینهای بومی، میتواند زمینهای برای برجستهسازی اشتراکات فرهنگی و مذهبی و تقویت پیام وحدت باشد.
مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین کردستان نیز با اشاره به ابعاد گسترده این رویداد، اربعین را حرکتی بزرگ در حوزه فرهنگ و تمدن دانست و ابراز امیدواری کرد همکاری میان دستگاههای اجرایی و مجموعههای فرهنگی بتواند زمینه اجرای مطلوب برنامههای امسال را فراهم کند.
در نهایت، کردستان در آستانه اربعین امسال تلاش دارد با تکیه بر ظرفیتهای فرهنگی و هنری خود، مرز باشماق را به محلی برای میزبانی فرهنگی از زائران تبدیل کند؛ میزبانی که در آن فرهنگ عاشورا، وحدت اسلامی و هویت فرهنگی کردستان در کنار یکدیگر روایت میشوند و میتوانند تصویری از همزیستی، همدلی و پیوند عمیق مردم منطقه با فرهنگ اهل بیت (ع) را به نمایش بگذارند.